❕ в Казани прошел вечер памяти Рашита Ахметова.

До сих пор не верится, что легендарный главный редактор «Звезды Поволжья» оставил этот мир. В Миллят Йортыприехали друзья, коллеги, родные, около восьмидесяти человек, гостей было бы вдвое больше, но времена диктуют свои условия.

В начале вечера выступил имам мечети «Иске Таш» Рамильхазрат Юнусов, он рассказал, что  работал, сотрудничал, дружил с Рашитом Ахметовым, прочитал дуа, поделился своими мыслями о духовных задачах сегодняшнего дня.

В первой части вечера гости вспоминали всех, кто дружил с Рашитом Ракиповичем, с кем были связаны его годы молодости, свидетелей  первого успеха как журналиста, помощников во времена проблем, друзей по увлечениям, соратников по убеждениям. Было рассказано много трогательных историй из жизни: как ходили на рыбалку, жили в общежитии, справлялись с  трудностями. У каждого нашлись очень теплые воспоминания о человеке, которого по праву называют «настоящим рыцарем татарстанской журналистики». Вот только несколько очень известных людей, которые поделились своими воспоминаниями: академик Индус Тагиров и его брат, профессор Энгель Тагиров, депутат ФандасСафиуллин, президент ассоциации «Магариф» Марат Лотфуллин, руководитель штаба татар Москвы Рустэм Ямалеев, писатель и режиссер Рабит Батулла,руководитель миллятЙорты и председатель Совета Старейшин ВКТ Рауф Хасанов, певец и педагог Мингол Галиев и другие. На вечере было три камеры, все рассказы и выступления были сняты, чтобы к 40 дням сделать фильм-репортаж о «человеке без страха и упрека», которого будет помнить весь Татарстан.

К сожалению, очень часто получается, что знаки внимания, слова поддержки и награды приходят не тогда, когда они очень нужны человеку, живущему сложную жизнь борца и трибуна, а только после смерти. Настоящую ценность живущего рядом человека мы познаем, когда его теряем. Так получается и с Рашитом Ахметовым. Журналисту не успели вовремя вручить медаль «Роза мира». Рашиту Ахметову была присуждена международная  золотая медаль в номинации «Золотое руно нации» за современную журналистику, издательство научно-публицистической газеты «Звезда Поволжья», а так же за огромный вклад в пропаганду идей гуманизма, человечности и толерантности, за распространение культурных и научных знаний человечества. Награду с благодарностью принял сын журналиста, Руслан Ахметов. «Наша надежда на тебя, Руслан. Надеемся, откроется музей Рашита Ракиповича, пусть эта медаль будет стимулом для открытия музея» — сказал ЭнгельТагиров. 

Рашит Ракипович никогда не был равнодушен к существующей действительности, стратегии развития нации, будущему своей республики. И первая часть вечера его памяти плавно перетекла в обсуждение важных и значимых задач текущего момента. Гости обсудили послания президента, предстоящую перепись населения, проблемы взаимодействия с Башкортостаном, национальные вопросы, которые в последнее время остро и активно обсуждаются в Казани. Как же не хватает сейчас четкой и понятной позиции Рашита Ахметова, его правильно подобранных аргументов, собственноручно проверенных фактов и чувства юмора. 

Работа Рашита Ахметова была всегда связана с самыми горячими событиями в Татарстане, России и мире. Он не мог остаться в стороне, его совесть, ум и дар видеть глубже и шире, чем многие, сделали из него уникального человека. Талантливо и глубокомысленно писать о политике, общественной жизни, социальных проблемах, новостях культуры и вопросах науки могут лишь единицы. А делать это тонко, интеллигентно, остроумно и бесстрашно мог только Рашит Ахметов. Верный своим убеждениям и принципам, всю свою жизнь РашитРакипович смело и уверенно отстаивал свою позицию и защищал свою точку зрения, за что его уважали абсолютно все. Такого упорства и твердости духа в нашем стремительно меняющемся мире уже почти ни у кого не осталось. Общественно-политическая газета «Звезда Поволжья» стала демократической площадкой для разных мнений, сплотила вокруг себя интеллектуальную и культурную элиту, но за каждым номером газеты чувствовалась душа и сердце ее издателя. 

Рашит Ахметов оставил свой след в истории Татарстана, в отечественной журналистике, его общественное и общечеловеческое наследие нам еще предстоит открыть и понять. Кроме издательской и писательской деятельности была и активная  общественная жизнь, участие в работе общественных организаций, встречи с молодежью, на которую Рашит Ракипович имел большое влияние, были поездки в Москву, связанные с запретом на изучение татарского языка и многое-многое другое. Его по праву можно назвать настоящим журналистом-просветителем, которому был важно повышать уровень культуры, образования и мышления читателей.

Сыну Рашита Ахметова Руслану предстоит взять дело отца в свои руки. Большая ответственность и большая честь. Хочется пожелать Руслану такой же мощной жизненной силы и внутреннего стержня, чтобы стать достойным наследником и продолжателем труда всей жизни Рашита Ракиповича.  

Вечер получился настолько насыщенным и идеологически наполненным, что гости долго не могли разойтись. Можно сказать, что это был новый формат мероприятий такого плана: память об удивительном человеке связала вместе неравнодушных людей, которым есть что сказать, чем поделиться, людей, которые будут нести идеи и дело РашитаАхметова дальше. 

Инициатором вечера стал Штабом татар Москвы, с которым Рашит Ахметов долго и плодотворно дружил. Большая благодарность руководству и персоналу «Миллят Йорты» и компании «Аксу», мероприятие прошло на высоком уровне. Спасибо всем, кто откликнулся и приехал. 

Мероприятие прошло  соблюдением необходимых санитарных норм.

 

 

0

100-летие героя. Открыта мемориальная доска на доме в г.Жуковском, где жил Амет-хан Султан.

Сто лет назад 20 октября родился «воздушный лев», гордость татарского народа, человек-легенда. Дважды герой Советского Союза в 24 года, за годы войны летчик — ассАмет-хан Султан совершил 603 боевых вылета, 150 воздушных боев, лично сбил 30 вражеских самолетов и 19 в составе боевой группы. Возможно, это единственный летчик, который за 5 лет войны освоил 6 типов военных самолетов, и каждым из них управлял на высочайшем уровне. С 1942 года командовал авиаэскадрильей 9-го истребительного авиаполка. Невысокого роста, худощавого телосложения, в небе он становился мощным и настолько страшным для врагов противником, что гитлеровцы своих пилотов предупреждали об этом по рации. Последний бой Амет-хан провел 29 апреля 1945 года, сбив над берлинским аэродромом Темпельхов немецкий «Фокку-Вульф 190».

После войны Амет-хан за очень короткий срок стал одним из лучших летчиков-испытателей, и ему доверяли сложнейшие экспериментальные полеты. Благодаря мастерству летчика успешно прошли испытания нового типа стреловидных крыльев для  сверхзвуковых самолетов. В 1949 году он стал первым, кто осуществил на бомбардировщике Ту-2 первую в мире автоматическую дозаправку в полете методом «с крыла на крыло». В 1951-1952гг. участвовал в испытаниях крылатой ракеты «Комета» класса «воздух-корабль». Однажды, пилотируя самолет-аналог ракеты, произошла нештатная ситуация: самолет-ракета Амет-хана отцепился от самолета-носителя до запуска двигателя, и аналог ракеты стремительно падал в море. Амет-хан Султан смог с третьего раза завести двигатель на высоте 200-250 метров от воды и взмыть в воздух. Он должен был катапультироваться, но не сдался и спас многие головы от суровых наказаний за такую непредвиденную проблему. В начале 60-х Амет-хан участвовал в полетах по созданию режимов невесомости для тренировки первых космонавтов. Юрий Гагарин специально приезжал в Жуковский, чтобы встретиться с испытателями и поблагодарить их за работу.

Это лишь несколько эпизодов из, к сожалению, недолгой и такой большой и опасной жизни человека, который изщуплого подростка с семи-классным образованиемпрекратился в настоящего укротителя летательных аппаратов, грозой фашистов, испытателем всего самого нового и прогрессивного в авиастроении, одним из самых достойных сынов своего народа и героем своей страны.

Амет-хан Султан любил притчу об орлах: чувствуя приближение смерти, они из последних сил взмывают в небо, складывают крылья и камнем летят на землю, они умирают в небе, а падают уже мертвыми.   Орлы умирают в полете…  В 1971 году во время испытательного полета летающей лаборатории ТУ-16ЛЛ, оборвались внешние закрылки самолета на скорости более 500 км/ч, самолет в месте падения был полностью разрушен, фюзеляж уничтожен, команда погибла. За 32 года летной работы Амет-хан Султан освоил 96 типов летательных аппаратов и провел в небе 4000 часов.

0

🔆Татарский язык и культура сохраняются через творчество ⠀


⚜Штаб татар Москвы часто бывает в регионах России и знакомится с татарами из разных городов, налаживает контакты и делится своим опытом.

В столице Удмуртии Ижевске штаб посетил Дом дружбы народов, где пообщался с участниками Образцового ансамбля танца, песни и музыки «Асылъ Яр».

«Асылъяр» удивительный ансамбль. Все начиналось десять лет назад буквально с трех человек, которых собрала руководитель ансамбля Лариса Алековна Гайнутдинова, много лет проработавшая в фольклорном ансамбле «Танок». Имея татарские корни, Лариса Алековна взялась за организацию танцевальной группы. Постепенно количество участников росло, все больше родителей приводили своих детей к очень энергичной, активной и творческой руководительнице. Причем если сначала планировалось сделать группу для подростков, то вскоре оказалось, что танцевать татарские танцы хотят и младшие школьники и дошкольники. Одна из участниц Минемухаметова Альбина Ильгизовна стала хореографом малышей, сейчас в ансамбле самым младшим артистам всего 3-4 года. Из небольшой группы коллектив вырос в образцовый ансамбль, который ездит по стране на конкурсы и фестивали, представляя татар Удмуртии. А танцы ребята танцуют очень разные, стараясь представить все разнообразие народной культуры,  не останавливается на изучении традиций только татарского народа: в репертуаре песни, танцы и музыкальные постановки башкир, кряшен, нагайбаков, крымских татар.

Казалось бы, можно просто танцевать, но для руководителей Асылъяра этого оказалось мало! К танцам со временем присоединилось и пение — татарские песни прекрасно сочетаются с танцами. Лариса Алековна сама замечательно профессионально поет, она обучает ребят вокалу, в репертуаре народные и эстрадные песни, обработки народных мотивов. Когда в коллектив пришел новый аккомпаниатор заслуженный артист Удмуртской Республики Сергей Николаевич Тепин, стало ясно, что его профессионализма достаточно для расширения спектра занятий. Сергей играет на нескольких инструментах, в том числе татарских народных, т.к. является музыкантом оркестра удмуртской филармонии. Детям было интересно узнать больше о музыке, и появилась идея учить ребят играть на разных фольклорных  инструментах. Так танцы и обрядовые сцены «Сабантуй», «Навруз», «Яшьлэр уеннары», «Карга боткасы», прекрасно обогатились живой игрой на таких национальных сокровищах, как думбыра, курай, гармун, шумовые инструменты.

И это еще не все! В образцовом ансамбле все должно быть аутентичным, настоящим. Все костюмы проектируются и шьются, согласно историческим рисункам и правилам, по которым кроили и шили наши прабабушки. В прошлом году пришла новая идея: в ансамбле открылся кружок декоративно – прикладного творчества. Руководитель кружка Разиля Раисовна Мубаракова. На занятиях рассказывается о культуре татар: национальная одежда, украшения, предметы жизни и быта, история татар и других народов изучается через творчество.

Уже десятый год в  ансамбле занимаются дети и подростки, начиная от 4х лет до 18 лет, количество участников постоянно растет, родители (татары, русские, удмурты) с удовольствием приводят детей. Участники приходят из татарских и смешанных семей, изучают танцы, песни, язык, музыку и прикладное искусство. Ребята постарше считают себя татарами, несмотря на смешанные семьи, учат язык и культуру, помогают малышам. За время работы у ансамбля накопилось очень много наград с всероссийских и международных конкурсов и фестивалей. По мнению руководителя ансамбля Ларисы Алековны Гайнутдиновой, культуру надо изучать глубоко и всесторонне. Именно поэтому дети не только танцуют и поют, они так же учатся музыке и игре на национальных инструментах, изучают одежду и быт татарского народа.

Можно много говорить, выступать на трибунах с патриотическими речами, писать серьезные статьи, переживать, что язык и культура в опасности. А можно вот так, на своем месте делать огромную и важную практическую работу, результатом которой можно любоваться на сцене и в жизни: мальчишки и девчонки несут красоту татарского языка, песен, танцев и музыки зрителям, а потом передадут это своим детям. Уже сейчас старший семнадцатилетний сын Ларисы Алековны Артур преподает танцы младшим мальчикам ансамбля. Если таких ансамблей и кружков будет больше, татары смогут сохранить и язык, и культуру, и свою идентичность.  


0

В штабе татар взяли отношения под прицел

В штабе татар Москвы прошел очередной благотворительный национальный вечер знакомств АулакӘй. По традиции вечер вел замечательный РифкатНуриахметов. Многие участники вечера пришли в штаб впервые и были покорены дружелюбной атмосферой и гостеприимством. Ведущий сразу начал с шуток, настроил всех на приятный вечер и организовал быстрое знакомство. Каждый представился, рассказал о себе в двух словах. Среди участников были и татары, и башкиры ,представители разных профессий, москвичи и приехавшие из других замечательных городов. Как всегда, нашлись земляки, коллеги, для кого-то вечер стал своеобразныммодным нетворкингом. После знакомства гости спели несколько песен, зазвучали знакомые любимые мотивы, Рифкат прекрасно играет на баяне, и желающие всегда есть. Сразу после знакомства все начали обмениваться контактами, общаться, шутить, а впереди всех присутствующих ждал подарок.

Вечера знакомств всегда собирают в штабе большое количество людей, часто кто-то стесняется подойти познакомиться, а кого-то есть вопросы о том, как создать гармоничные отношения. Поэтому штаб регулярно приглашает на такие вечера психологов. На прошлой неделе был приглашен практикующий психолог Марат Абдуллин. А тема его семинара  была самой животрепещущей  «Он и Она. Встреча сердец». Если в начале кто-то ожидал обычного выступления, то уже на пятой минуте стало понятно: участвовать в разговоре будут все.  

Провокационные вопросы, подробный разбор понятий, к которым мы все привыкли, размышления вслух – вот что предстояло собравшимся. И первый вопрос, на который пришлось отвечать практически каждому – что такое отношения? Варианты были самые разные: от «быть в тандеме», «желать прикасаться», «уважение» до «терпеть и ненавидеть». Марат поделился своей метафорой для отношений, для него это костер, в который каждый должен подкладывать дрова, чтобы он продолжал гореть, причем, равноценно участвовать в этом процессе. Отношение – это, прежде всего, труд, и с этим никто не спорил. Марат Абдуллин так же объяснил природу агрессии с точки зрения психологии. Это нарушение личного пространства другого человека, своеобразное вторжение на территорию, в том числе, и нарушение границ тела. Для слушателей, возможно, было странным услышать, что банальная смс сообщения это тоже проявление агрессии. Дальше психолог пояснил, что для любого взаимодействия важна смелость,она требует определенного уровня агрессии, и смелостьнеобходимо тренировать. Именно этим и было предложено заняться всем участникам семинара, задавая и отвечая на вопросы, потому что отношения невозможны без способности строить диалог.

Очень полезно было то, что по ходу семинара Марат кратко и просто объяснял некоторые психологические термины и понятия. Например, разницу между чувствами и эмоциями: чувства это то, что мы испытываем длительно, а эмоцияиспытывается в моменте. Или как важно отделить человека от поступка. Отвечая на поставленный в начале семинара вопрос, Марат перечислил три важнейших критерия наличия отношений: это когда есть чувства к человеку, совместные планы на будущее и влияние состояния одного человека на другого. Среди молодых людей кто-то тут же произнес слово «зависимость». Для Марата Абдуллина это стало поводом развить тему созависимых и токсичных отношений, почему такие отношения случаются, что в них происходит. Следующей темой обсуждения стала ложь, как ее распознать. Психолог перевел этот вопрос в то, как так получается, что отношения строятся на лжи. И здесь былзатронут такой аспект как ожидания от другого человека и необходимость им соответствовать. Тема личности, самости, собственного взгляда на жизнь, увлечений, ценностей и предпочтений являются самыми важными в построении отношений. Стесняясь, подстраиваясь, ломая себя, мы не только сами взращиваем ложь, но и просто разрушаем отношения. Да, это вроде бы ложь во спасение, но получается так, что один человек не может быть собой, а другой человек  живет в иллюзии. Один из двух однажды не выдержит этого. Только готовность принимать человека таким, какой он есть, не виня, не стыдя, не осуждая, создает доверие, поощряет искренность. Если человек искренне раскрывает какую-то из своих сторон, а партнер отвергает, не принимает, вгоняет в чувство вины, то отношения развивают по нездоровому сценарию. Отношения на обиде и чувстве вины очень частая картина в современном мире, это вариант токсичных отношений. И власть при этом у того, кто обиделся. К сожалению, порой вся семейная жизнь строится в порочном круге.

Очень активно участники семинара отвечали на вопрос: что мешает построить отношения? Называли внутреннийкомфорт, свободу, независимость, бюджет, эго,  гордость, поиск идеала, перфекционизм, страх отвержения.  Психолог разобрал эти понятия, особенно перфекционизм и его  несостоятельность. Заострил внимание на важности критериев выбора, которые нужно знать. А это значит понимать себя, свои желания и приоритеты, быть осознанным и ответственным за каждый свой выбор.

Получился интерактивный разговор, целью которого было поразмышлять над темой отношений, поделиться  собственными взглядами на эту тему. И если сначалабольшинство стеснялось делиться своими мыслями, то мастерство Марата Абдуллина позволило постепенно раскрепостить и разговорить очень многих молодых людей и девушек. В итоге дискуссия получилась довольно подробной, и все остались очень довольны.

У благотворительных вечеров штаба две важные цели: знакомить татар Москвы, создавать языковое и культурное пространство для татар, а еще приобщать людей к благотворительности. Входные билеты стоят 500 рублей, это немного, но для фонда им. Анджелы Вавиловой собранные несколько тысяч рублей станут хорошей ощутимой помощью. А для участников вечер, проведенный в штабе, запомнится приятной атмосферой, вкусными сладостями, новыми знакомствами, полезными знаниями и добрым делом.

 

 

0

Татары Москвы соскучились по встречам в Штабе Татар!

Вместе с новым сезоном, новым учебным годом в рядах гостей штаба татар пополнение – приходят татары и башкиры Москвы, студенты, друзья наших активистов и волонтеров. То, что делает штаб, привлекает всех, кто не равнодушен к родной культуре и языку. В одну из первыхтаких встреч, посвященной дню первокурсника, перед гостями выступил руководитель общественной организации Рустэм Фаизович Ямалеев.

Прежде чем выступить, Рустам Фаизович спросил, на каком языке лучше говорить, было приятно, что все единогласно выбрали родной татарский. Штабу татар Москвы уже 23 года, и эта организация, конечно, уже давно большая и существенная часть татарской общественной жизни. Это своеобразный оазис, в котором звучит татарский язык, любимые песни и музыка, всегда накрыт гостеприимный стол, соблюдаются национальные традиции, и поддерживается атмосфера теплого татарского дома. Рустэм Фаизович рассказал, когда образовалась организация, сказал несколько теплых слов о Фикряте Ахметжановиче Табееве и его супруге Дине Мухаметовне, об их заслугах, как перед Татарстаном, так и в целом перед нашей страной. Именно с этой семейной пары началась большая история штаба татар. И все активисты штаба понимают, что они являются одними из последователей татарского национального движения, преемниками принципов и идей Фикрята Табеева и его соратников. Это большая честь и одновременно очень большая ответственность.

Сегодняшнее помещение уже вторая дислокация организации, количество участников растет с каждым годом, так что вполне возможно, что в скором времени будет и что-то другое. С каждым годом в штабе все больше мероприятий, все шире деятельность. У всех мероприятий, акций и проектов есть две основные цели. Первой целью Рустэм Фаизович назвал сохранение татарского языка. Он привел в пример представителей кавказских народов, которые говорят между собой на родном языке независимо оттого, где находятся. Поэтому и нам, татарам, не надо стесняться своего красивого, мелодичного и богатого языка в повседневной жизни. Сегодняшние техническиевозможности позволяют переписываться, отправлять друг другу смс на родном языке, не только практиковать разговорный язык. Судьба нашего языка зависит только от нас, сегодняшнее молодое поколение сейчас решает, будет ли татарский язык и культура существовать через 50 лет.

Конечно, Рустэм Фаизович рассказал об аксакалах штаба, людях, о которых штаб заботится и старается сделать их жизнь интереснее, праздничнее, радостнее. Именно у них молодому поколению надо успеть перенять очень много: правильные ценности, преданность своему делу и своему народу, целеустремленность, силу характера. Они сами являются воплощением татарского духа, национальной идентичности и культуры. Рустэм Фаизович перечислил, какие мероприятия штаб организует с аксакалами, как можно внести свою лепту в эту деятельность. Конечно, бывают и печальные поводы для встреч, люди, к сожалению, уходят, во время пандемии это стало случаться чаще. Штаб татар позиционирует себя как мусульманская организация, поэтому здесь проводятся традиционные религиозные праздники, с просветительскими лекциями приглашаются хазраты и исламские деятели, ежегодно организуется специальное мероприятие «Первый намаз». Штаб проводит вечера памяти с чтением дуа, в сентябре был большой вечер Курбан Аш, на котором вспомнилипоименно 30 человек, которые возрождали татарское общественное движение в послевоенное время и передали свое знамя штабу татар и другим организациям.

Второй задачей штаба Рустэм Фаизович назвал то, чем плотно занимался в свое время Фикрят Табеев – продвижение татарских и татарстанских кадров в Москве. С этой целью в штабе организованы профессиональные клубы, где представители одной профессии помогают друг другу советом, наставничеством в развитии карьеры в Москве и просто становятся хорошими друзьями. В настоящее время в штабе уже более двадцати лет работает клуб студентов медицинских ВУЗов «Гиппократ»,офицерское собрание силовых структур г.Москвы, деловой клуб «Масштаб», клуб краеведов, клуб игры «Мафия». За год в штабе проходит более ста мероприятий с участием самых разных людей: ученых, писателей, военных, историков, музыкантов, представителей религиозных структур. Здесь можно познакомиться с удивительными личностями, с которых можно брать пример как в профессиональном, так и в личностном плане. Главный вектор деятельности всех этих клубов – вовлекать татар в активную общественную жизнь, мотивировать на достижения и успехи, поддерживать и нацеливать на сохранение национальной идентичности.

Очень важный аспект деятельности штаба, по словам Рустэма Фаизовича это поддержка московских и региональных татарских газет и журналов. Штаб не первый год выписывает несколько газет из разных городов страны, и жители Москвы могут почитать о том, как живут татары Казани, Ижевска, Уфы, Нижнего Новгорода, Магнитогорска. Газеты раздаются всем бесплатно, за что штабу очень благодарны пенсионеры и люди старшего поколения, т.к. они нигде не могут такие издания приобрести, а читать татарские новости хочется. С удовольствием газеты берет и молодежь, т.к. в них много интересного и полезного.

Конечно, Рустэм Фаизович представил и «новое крыло» штаба – Штаб Татарской Молодежи и его лидера Тахира Мухаматдинова. Молодая организация существует всего пять месяцев, активно развивается, занимает свое собственное пространство в общественной жизни Москвы. Феноменальный результат показывают каналы клубы в интернете – до 10 000 просмотров видео контента в сутки. Конечно, вновь родившемуся направлению требуется поддержка и внимание. Штаб татар проводит мероприятия для студенческих землячеств, помогает организовать праздники и всегда готов участвовать в различных встречах в институтах Москвы и Подмосковья.  

Руководитель штаба татар отметил, что татарских организаций в Москве много, и это очень хорошо. Важно то, что всех нас объединяет общая история, мы единственная нация, у которой в свое время было собственное государство. У нас одно общее будущее, и нам всем есть чем гордиться. Рустэм Фаизович призвал всех гостей принять активное участие в создании татарской среды в Москве, говорить на родном языке, учить языку своих детей и беречь свою культуру. Методика работы штаба татар строится на вовлечении татар в общую среду, на привлечении к родному языку через любовь к культуре и уважении к большой истории народа. И как принято в религиозной практике верующий человек ведет просветительскую деятельность, так и каждый татарин может через общение с другими людьми что-то сделать для сохранения своего языка и культуры. Впереди перепись населения, каждый из нас может, как в сетевом маркетинге, поговорить с несколькими людьми о предстоящей переписи населения, чтобы люди помнили о своих корнях и записывались татарами. Штаб не призывает к национализму, все нации замечательные. Нам, татарам, важно быть достойными людьми во всех сферах жизни, быть активными, цельными личностями, гостеприимными хозяевами, культурными людьми, высококлассными профессионалами и специалистами. Саморазвитие и самосовершенствование должны стать правилами жизни каждого из нас, пусть как можно больше татар достигают больших высот, занимают серьезные должности и положение в обществе, становились депутатами, чтобы потом помогать татарской нации. По нескольким людям могут судить о целой нации, важно не забывать об этом, поэтому татарам необходимо нести ответственность не только за себя, но и быть внимательными к тем, кто рядом.

В заключении своего выступления руководитель штаба татар рассказал о том, как важно сейчас для нас активно присутствовать в интернет пространстве. Штаб татар Москвы и Штаб татарской молодежи есть во всех социальных сетях, и, конечно, вся эта работа ведется для татар, для всех, кто интересуется жизнью татар, поэтому приветствуются лайки и комментарии, диалоги, обсуждения и пожелания. Рустэм Фаизович призвал студентов к активности и неравнодушию, именно это поможет сохранить нашу татарскую идентичность, татарский дух будущим поколениям.

http://tatarnews.ru/shortnews/20744

0

«Православларга үрнәк булсын». Мәскәү татарлары Әгерҗедә кәшәнә төземәкче

Мәскәү татарлары Штабы Әгерҗедә элекке чиркәү урынында кәшәнә (часовня) төзергә алынулары турында хәбәр иткәч, татар мөселманнары арасында бу төрле фикерләр уятты. Азатлык бу хакта Штаб җитәкчесе Рөстәм Ямалиев белән сөйләште.

— Бу бик актуаль тема булып чыкты бу. Минзәлә каршында Кама аркылы Кызыл Яр (Красный Бор) бар. Шунда бик зур агач чиркәү бар иде. Унсигезенче гасыр башында төзелгән. Ул янгач, кирпечтән бик зур чиркәү төзегәннәр. Анда чиркәү мәктәбе булган. Кешеләрне дәваларга өйрәткәннәр, укырга-язарга өйрәткәннәр. Янәшәсендә күренекле чиркәү кешеләре яшәгән. 1930нчы елларда чиркәү ябылган, аны шартлатып, бульдозерлар белән эттереп җимергәннәр.

Чиркәү зиратында бик танылган кешеләр күмелгән. Шул шәхесләр аркасында бу бик абруйлы урын иде. Кешеләр, зират янына килеп, зират тирәли өч тапкыр әйләнеп, шифа алып китеп була дип белгән. Бала таба алмаучылар да балага уза дип ышанганнар. Анда гомер буе чиркәүдә эшләгән кешеләр, чиркәүгә ярдәм итеп яшәгән аксөякләр күмелгән. Совет вакытында бульдозерлар белән 250 еллык чиркәү янындагы кабер ташларын алып, ике-өч самосвал белән сөякләр-такталар, бөтен чүп-чарны зират янында казылган канауга аударганнар. Зиратның коймасы да, тәресе дә, аерым билгесе дә юк.

Рөстәм Ямалиев
Рөстәм Ямалиев

Кызыл Ярда Штаб шефлыкка алган балалар йорты бар. Балаларны беренче сентябрьгә әзерлибез. Штаб шефлыгындагы мәчет бар. Без анда барып ифтарлар уздырганда, безгә һәрвакыт кешеләр килеп, зинһар, берәр нәрсә — йә койма ясагыз, йә тәре куегыз, дип сорыйлар.

— Татарлармы?

— Юк, урыслар. Бу бит православлар. Минем әби «Урыслар булса да, берәр койма куярга иде аларга», ди иде. Чөнки анда сөякләрнең чүп-чар белән өелеп ятуын бөтен кеше күреп торды. Кем анда күмелгән — хәзер инде исемлекләре бар. Әгерҗедә Татар конгрессы активистлары бар, алар исемлекләрне таба. Безнең Штабта православ татарлар да бар. Аксакаллар шурасына 4-5 ел эчендә берничә хат килде, бездән берәр нинди койма ясап яки тәре куеп, кәшәнә ясагыз, дип сорыйлар. Безнең Аксакаллар шурасы рәисе академик Йолдыз Хәлиуллин Әгерҗедән. Аның Әгерҗедәге дуслары гел хат язып тора. Шурада киңәшкәндә, фикерләр дә аерылды: «Ничек инде татарлар, мөселманнар тәре куеп йөрсен?» диючеләр дә булды. Уйладык-уйладык та, урындагы авыл советына хат яздык. Конгрессның Әгерҗедәге бүлеге дә рәсми рөхсәт бирде: «Мөмкинлегегез булса, төзегез инде, безгә дә кешеләрдән андый хатлар килә. Кызыл Яр өчен бу бик статуслы урын, койма булса да тотыгыз». Анда «кара казучылар» да бар, бәлки берәр нәрсә табарбыз дип, кырыйдан казый башлаганнар.

— Нинди реакция буласын чамалаган идегезме?

— Шундый ажиотаж булыр, тәнкыйть булыр дип уйламаган идек. Әгәр мин сезгә татар-мөселманнарның миңа нинди хатлар язганын күрсәтсәм… «Нигә сез шундый эш эшлисез», «Безгә килешми бит», сез сатлык, сез фәлән-төгән… Штабка моның кадәр тәнкыйть булганы юк иде, без татар-мөселман дөньясында ниндидер гаеп иясе булдык.

— Хәзер нишләргә җыенасыз?

Без православларга да үрнәк күрсәтәбез, бәлки сез дә татарларга шундый ук мөнәсәбәттә булырсыз дип

— Без җыелып киңәштек инде, уебыздан баш тартмаячакбыз. Хәзер без коймага заказ бирдек, акчасын тапшырдык, тәресен үзебез куймыйбыз, алар куялар. Койма тотып, тәре куеп, кәшәнә куйсак, ул православлар өчен хаҗ кылу урыны булачак — андый урын Татарстанда юк иде. Без православларга да үрнәк күрсәтәбез — менә без сезгә ничек, бәлки сез дә татарларга шундый ук мөнәсәбәттә булырсыз дип. Икенчедән, яшьләргә үрнәк — Икенче дөнья сугышы батырларының, репрессияләнгән шәхесләрнең күмәк каберлекләре бар. Ничә мулла, попларны репрессия елларында атканнар, күбесенең исемнәрен белмибез. Тәнкыйтькә ничек тә түзәрбез. Дөрес эш бу, без куймасак, аны беркем куймаячак. Минем әби тынычлап йокласын, мин аның сүзләрен гел искә төшерәм.

— Әбиегез кайсы диндә иде?

— Әби Уразайдан, ире — укыган шәкерт. Ул чакта гарәпчә язарга ярамаган, бик белемле булса да. Ятлап укыту методикасы белән намазлар өйрәткән. Мөхлисә Бубыйаларга бик нык тәэсир иткән. Мөхлисә Бубый бездә берничә тапкыр кунган, алар белән аралашкан. Әби көн саен укый торган булган. Бабай — мулла, сугышның беренче елында ук үлеп киткән. Ул йөзләгән-меңләгән кешене намазга бастырган кеше. Минем әби мөселман булса да, «Ничек инде алар койма тотмыйлар, ничек инде шулай каберләрне кабәхәтләрчә мыскыл иткәннәр?» дип әйтә иде. Ул минем йөрәктә калды. Ифтарларга килгәч, «Без тынычлап теге дөньяга китә алмыйбыз, тынычлап йоклый алмыйбыз» дип үтенеп сораучылар күп булгач, хатлар алгач, без бу эшне эшләргә уйладык.

— Штабта православ татарлар да күпме?

— Күп. Штабка иконалар да бүләк иткәннәре бар. Без бит аларга гыйбадәт предметы буларак түгел, антиквариат дип карыйбыз. Ул иконаларны җыеп, Питрау көненә бүләк итеп бирдек. Монда бит сәясәт тә бар — без монда җанисәп турында сөйлибез. Бездә бит православ татарлар да бар, алар да безнеке бит. Чиркәү зиратында да чукынган татарлар да бар, исемлекләрдә татар исем-фамилияләре белән күмелгән православлар да бар. Алар да безнеке бит. Дәвалаучылар урысны да, татарны да, удмуртны да дәвалаган. Мөселманмы, түгелме — сорамаганнар. Безнең шефлыктагы балалар йортында без балалардан «син мөселманмы, христианмы?» дип сорамыйбыз. Машина белән барганда юл аша чыгучы әбигә ярдәм иткәндә сез «Православмы?» дип сорамыйсыз бит. Монда тәнкыйть урынлы түгел, минемчә.

https://www.azatliq.org/a/30881941.html

0

Мәскәү татарлары Коръәнне тәрҗемә иткән Валерия Порохова турында фильм төшергән

Мәрхүмә Валерия Порохованың бер еллыгын татар җәмәгатьчелеге билгеләп үтте.

 
Рәмис Латыйпов
 

(Мәскәү, 24 сентябрь, «Татар-информ», Рәмис Латыйпов), Мәскәү татарлары Валерия Порохованың вафатына бер ел булу уңаеннан кичә уздырды. Анда җыелган кунакларга Коръәнне тәрҗемә иткән ханым турында фильм чыгуы хакында хәбәр ителде.

«Ике атна ел элек аның өендә, эш кабинетында булып, Валерия Порохованың гадәти тормышта нинди булуы турында фильм төшердек. Без аны бөек кеше дип беләбез, әмма ире белән ничек танышканнар, ничек яшәгәннәр, шул хакта җиткерәсебез килде», — дип сөйләде Мәскәү татарлары штабы җитәкчесе Рөстәм Ямалиев.

Рөстәм Ямалиев әйтүенчә, Валерия Порохова белән Мәскәү татарлары ун ел тирәсе аралашкан. Аны «бик якын дустыбыз, фикердәшебез» дип искә алдылар. Валерия Порохованың вафат булуына 40 көн дә Мәскәү татарлары штабында узган иде. Рөстәм Ямалиев Валерия Порохованың бик популяр шәхес булуын билгеләп үтте. Мәсәлән, аның татарлар белән сөйләшүе төшерелгән роликны 300 мең тапкыр караганнар.

Ул бу чараны уздырган өчен Мәскәү татарларына зур рәхмәтен белдерде, Валерия Порохованың Исламга килүе һәм Коръәнне тәрҗемә итүе турында сөйләде. Аның фикеренчә, 1940 елда Ухта шәһәрендә туган рус хатыны, Коръәнне халыкка танытып, тарихи вакыйга сәбәпчесе булган.

Рөстәм Ямалиев «Татар-информ» хәбәрчесенә Валерия Порохова белән фикер каршылыгы булуны искә төшерде. «Аңа безнең татар теле, мәчетләрдәге татарча вәгазьләр турындагы фикерләр ошап бетми иде. Ул Исламда татар юк. Ислам ул бөтен кешегә Ислам», — дип әйтә килде. Әмма татарлар турында Порохова югары фикердә иде. Ул татарларның генетик яктан белемгә омтылышлы дип әйтә иде», — дип сөйләде ул.

«Әмма без үз фикеребездә калдык, аның белән дә дуслыкны сакладык. Без үзебез Исламның татарлыкны саклап калуда ролен аңлыйбыз. Шуңа күрә аның барында фикер каршылыгына китергән бу бәхәсле теманы күтәрмәскә тырыштык», — диде Рөстәм Ямалиев.

 
0

Татарстанның 100 еллыгына Мәскәү татарларыннан күчтәнәч

Мәскәү татарлары Штабы турында еш ишетәбез. Гел ниндидер чаралар уздырып, читтә яшәүче милләттәшләрне берләштереп, татар дөньясында үз сүзләрен әйтеп тора алар. Менә ТАССРның 100 еллыгы уңаеннан да 100 танылган шәхес белән видеоинтервью әзерләгәннәр. Шәхесләр үз язмышлары, милләт, Татарстан, халык санын алу турында сөйли.

– Чирек гасыр элек КПССның Татарстан өлкә комитеты беренче секретаре Фикрәт Табиев ДЛ-16 клубын («клуб деловых людей» дигәннән кыскартылган) төзи. 2015нче елда, Табиев вафатыннан соң, бу брендка яңа сулыш бирү турында уйлана башлыйлар. Һәм бу эшкә Штаб алына, клубның җитәкчелек органы – координация советы булдырыла. Хәзер аны Рәсим Акчурин җитәкли. Менә шушы ДЛ-16 ел ярым элек Штабка: «ТАССРның 100 еллыгы уңаеннан 100 кызыклы шәхес белән фильм эшләгез әле», – дип мөрәҗәгать итте.

Чынлап та, бик кызыклы шәхесләр белән интервьюлар әзерләнде. Алар арасында легендар генерал, хәрби фәннәр Академиясе Президенты Мәхмүт Гәрәев; Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты директоры Рафаэль Хәкимов; Дәүләт Думасы депутаты Фатих Сибагатуллин; Татарстанның халык шагыйре Разил Вәлиев; профессор һәм җәмәгать эшлеклесе Фәндәс Сафиуллин; академик Роберт Нигъмәтуллин; язучы һәм җәмәгать эшлеклесе Ринат Мөхәммәдиев; Русиянең атказанган табибы Дания Кәримова; композитор Рәшит Кәлимуллин һәм башкалар бар. Милләт турында, Татарстан турында бик кызыклы фикерләр әйттеләр. Бөек Ватан сугышында катнашкан 5 кеше белән әңгәмә кордык. Аларның иң яшенә дә 96 инде. Үз язмышларын, сугышта күргәннәрен сөйләделәр – исең китәрлек тарих!

Без бу видеоинтервьюларны халык санын алуны да истә тотып әзерләдек. Киләчәктә барысын бергә туплап, диск чыгарырга телибез, – дип сөйләде проект турында Мәскәү татарлары Штабы координаторы Гөлнара Яруллина.

Кызганыч, Штаб әңгәмә корган кешеләрнең кайберләре бүген вафат инде. Мәсәлән, генерал Мәхмүт Гәрәев арабыздан китеп барды. Шул ук Мәхмүт Гәрәевнең һәм башка милләттәшләребезнең китаплары басылган «Ихсан» нәшриятын гамәлгә куючы Яхъя Губидуллин 91 яшендә бакыйлыкка күчте. Әле күптән түгел генә Чувашиядәге татар автономиясе җитәкчесе Фәрит Гибатдинов вафат булды. Алар соңгы интервьюларын нәкъ менә Мәскәү татарлары Штабына биреп калган. «Хәзер бу шәхесләрнең интервьюларын кабат карыйбыз да, нинди акыллы фикерләр әйткәннәр, дип сокланабыз. Халык шагыйре Роберт Миңнуллин белән дә әңгәмә язарга тиеш идек, очрашу турында берничә тапкыр сөйләштек тә. Кызганыч, өлгерә алмый калдык», – ди Гөлнара.

Штаб моның белән генә тукталып калырга җыенмый. «Алдан ук үзебезгә, ТАССРның 100 еллыгына 100 чара үткәрәбез, дип әйтеп куйган идек. Мәсәлән, аксакаллар белән очрашулар, картиналар күргәзмәсе, китап тәкъдим итү кичәсе, ифтар, корбан ашлары уздырдык. Ун китапханәнең уку залларына татар телендә чыга торган газета-журналлар яздырдык. Ижауда, Сергачта татар матбугатына язылу кампаниясе уздырдык. Бу чаралар барысы да милләттәшләрне берләштерә», – дип сөйләде Мәскәү татарлары Штабы җитәкчесе Рөстәм Ямалиев.

МӘСКӘҮ ТАТАРЛАРЫ ШТАБЫ АЛГАН ИНТЕРВЬЮЛАРДАН ӨЗЕМТӘЛӘР

100 яшьлек ветеран Гали ГАРИФУЛЛИН:

– Мин Кукмара районы, Сабанчы авылында туып үстем. 1940нчы елда мине армиягә алдылар, ә 1941дә сугыш башланды. Безне беренче көннән үк фронтка җибәрделәр. Смоленск өлкәсендәге артиллерия полкына эләктем, разведчик идем. Берзаман безнең полк тулысы белән чолганышта калды. Командир әйтә, ничек булдыра алабыз, кем ничек булдыра ала – шулай котылырга кирәк, ди. Бәхетем бар икән: мин чолганыштан чыга алдым. Пленга алгач, немецлар безне колоннага тезделәр дә яндырырга – крематорийга алып киттеләр. Ике яктан конвой саклап бара, этләре дә бар. Мин колонна кырыеннан атлап бара идем. Күрәм: юл читендә тирән канау, зур торба сузылган. Тәгәрәп тә төштем, шул торба эченә кереп тә качтым. Беркем дә күрми калды. Менә шулай гына исән калдым мин.

Үзебезнең якка чыккач, мине «особый отдел»га җибәрделәр. Чолганыштан котылу бер хәл, менә монысын да исән-имин үтәргә кирәк иде. Бик күпне күрергә туры килде инде миңа. Сугышны башыннан ахырына хәтле үттем, ике тапкыр яраландым. Җиңүне Чехословакиядә каршы алдым. Биш бертуган сугышка киттек без, өч абыем фронтта ятып калды, икебез генә исән кайттык. Аллаһы Тәгалә миңа менә шундый озын гомер бирде. Әле бүген дә аякта, Аллаһка шөкер дип яшим. Биш вакыт намазны да укыйм әле.

Галим, тарихчы Дамир ИСХАКОВ:

– Минем күптәнге дустым Валерий Тишков болай дип әйтә: халык исәбен алу – ул дәүләт өчен кирәк. Русиядә дәүләт бик көчле нәрсә бит. Шуңа күрә халык санын алуга бик ныклап әзерләнә. Һәм төрле проблемаларны да дәүләт китереп чыгара. Дөресен генә әйткәндә, халыкны исәпкә алу дәверендә проблемалар бөтенләй чыкмый калмый. Минем совет чорында, Русия империясендә булган исәпкә алуларны өйрәнгәнем бар. Халыкны исәпкә алу вакытында, беренчедән, халыклар исемлеге кирәк. Икенчедән, сорауның методикасы булырга тиеш. Мәсәлән, этник аңны ничек билгеләргә? Элек туган тел буенча билгеләгәннәр. Хәзер этник аңны белү өчен кешенең үзенә турыдан-туры мөрәҗәгать итәләр. Бу гади генә нәрсә түгел, аның артында аерым методика ята. Шуңа күрә советлар союзы вакытында да проблемалар булган. Мәсәлән, Дагыстанда күпме халык бар. Кайберләре башка халык булып язылганнар, ниндидер эрерәк этнос эчендә яшәп яталар, ә үзләренә бу ошамый, аларны традиция буенча гына шунда керткәннәр. Аннан соң совет чорында булган соңгы ике исәпкә алу вакытында федераль үзәк ягыннан кайбер эрерәк милләтләрне таркатырга дигән омтылыш булды. Беренче чиратта бу татарга кагылды. Татарның потенциалы зур булу сәбәпле, бу милләтнең йомшаграк, азрак санлы булуы Мәскәү даирәләренең кайберләре өчен бик мөһим. Шуңа күрә 2002нче елда татар эчендә 45 бүлем булдырырга тырышып карадылар. Аның күпчелеге әле хәзер дә калды. Дөрес, сөйләгән вакытта аны «бу переписная категория гына, исәпкә алу өчен генә кирәк» диләр. Ләкин чынлыкта ул алай түгел. Мин әле хәтерлим, 2002нче елгы исәпкә алу вакытында куркынычсызлык органнары тарафыннан шундый сүз ычкынды һәм ул матбугатка чыкты: «Әгәр дә керәшеннәрне аерым халык итеп язсаң, Татарстанда татарларның проценты 50дән кимрәк булачак, шуңа күрә тырышырга кирәк». Димәк, халыкларны бүлгәләүнең сәяси ягы да бар икән.

Калган шәхесләр белән интервьюларны Мәскәү татарлары Штабының YouTube каналында карый аласыз: www.youtube.com/channel/UCSgP8WFx7hDOq14QUIe8TZQ.

Фәнзилә МОСТАФИНА

 

https://beznen.ru/basma/2020-34/tatarstannin-100-elligina-meskeu-tatarlarinnan-kuchtenech/

0

Рөстәм Ямалиев православ зиратны торгызуга һәм хач куюга алынуының сәбәбен аңлатты

Мәскәү татарлары штабы җитәкчесенең Әгерҗе районында православ зиратны торгызуга алынуы социаль челтәрләрдә зур гауга чыгарды.

 
Гөлнара Яруллина фотолары
 
(Казан, 7 октябрь, «Татар-информ», Рәмис Латыйпов). Мәскәү татарлары штабы җитәкчесе Рөстәм Ямалиев, Әгерҗе районында православ зиратны торгызуы һәм анда хач урнаштыруы турында хәбәр чыкканнан соң, күпсанлы тәнкыйть сүзләре ишетүен әйтте. Ул «Татар-информ» журналистына бу гаепләүләр белән риза булмавын сөйләде һәм ни өчен бу эшкә алынуын аңлатты.

«Без чиркәү төземибез, православ зиратка койма һәм хач куйдырабыз гына. Әмма мин хәзер татар, мөселман дөньясында беренче номерлы халык дошманы. Әйдәгез, сугыш, сәяси репрессия корбаннары җирләнгән туганнар каберлекләрен дә карамыйк алайса. Ә бала суга батканда без аннан син христианмы, мөселманмы дип сорыйбызмы? Юл аркылы чыгып барган әбигә кулыннан алып, мөселман булса гына ярдәм итәбезме?» — диде ул.

 
 

Рөстәм Ямалиев аңлатуынча, аның әти-әнисе туган төбәктә — Әгерҗе районы Красный Бор авылында XVIII гасыр башында чиркәү төзелә. Приход мәктәбендә табиблар әзерлиләр, алар халыкны дәвалый. Аеруча зур казанышларга ирешкәннәрне махсус зиратта җирлиләр, анда йөзләп кабер бар. Совет чорында чиркәүне җимерәләр, каберлек бульдозер белән эттереп тигезләнә, чыккан сөякләрне бер траншеяга күмәләр.

«Бу туганнар каберлегендә шул чиркәү укытучылары, тормышын кешеләргә багышлаган шәхесләр, үзләрен чиркәүгә багышлаган руханилар. Үзенчәлекле кешеләр, аларның кабер ташлары да затлы булган. Ә зиратта бернинди күрсәткеч билгесе дә юк. „Кара археологлар“ әйбер эзли, икенче ягыннан ком алалар. Бу каберлекнең ташландык хәлдә булуы кешеләрне бик борчыган, алар безгә мөрәҗәгать итте», — диде ул.

Рөстәм Ямалиев әйтүенчә, Мәскәү татарлары штабы Әгерҗе районында балалар йортына шефлык күрсәткән. Моны белгән авыл халкы берничә ел зиратны торгызуны, һичьюгы койма белән уратып алып, керү юлына хач куюны сораган. Аксакаллар штабы белән киңәшкәч, алар ярдәм итәргә дигән фикергә килгән. «Аксакаллар советы рәисе, академик Йолдыз Хәлиуллин бер кулым урынына ике кулымны да күтәрәм», — диде ди Ямалиев.

Зират ремонтланганнан соң Мәскәү татарлары штабына бик күп тәнкыйть сүзләре әйтелгән. «Үз гомеремдә шулкадәр мыскыллау сүзләре ишеткәнем юк иде. Без киңәштек, тәнкыйтькә карамастан, эшне ахырына җиткерәчәкбез. Тагын бер кат уйлап карагыз, киңәшегез. Минемчә, мин бернинди дә җинаять эшләмим, штабка карата булган мыскыллау сүзләрен бераз киметик», — дип мөрәҗәгать итте Рөстәм Ямалиев.

 
0

«Татар милләтен үстерү стратегиясен эшләгәндә иң авыр мәсьәлә — тел мәсьәләсе иде, һәм аның чишелеше бүгенгә юк»

Казанда “Милләт йортында” татар зыялылары Мәскәү татарлары Штабы катнашында Татарстанның 100 еллыгы уңаеннан киләчәккә татар карашы турында сөйләштеләр. Татар теле, милләт, бөеклек төшенчәләре ташып торды, катнашучылар берсеннән-берсе уздырып татар телен ничек сакларга икәнен сөйләде.

Мин мәҗлескә кушылганда Камал театры артисты Әзһәр Шакиров сөйли иде.

— Заман үзгәрде, беренче мәртәбә курыкмыйча, без бөек милләт, без беркемнән ким түгел, без беркемгә дә ялынып, аңа буйсынып, аның көен көйләп яшәргә тиеш түгел дигән фикерне күтәреп чыктык. Шушы фикер беренче мәртәбә үз милләтең белән горурлану дигән хисне тудырды. Шаккаткыч бит! 

Гомер буе сез икенче халык, бөек милләт бер генә дип тәрбияләгәннәр. Бүтән халыкларның бөек кешеләре юк дигән фикерне татарның канына, күңеленә сеңдергәннәр. Кайчан да булса татар хатынының баласына “Балакаем, син бит шундый милләтнең баласы, синең рухың, динең, яшәү рәвешең беркемнекеннән ким түгел, әгәр дә мине хөрмәт итсәң, яратсаң, минем телемне, динемне, рухымны тот”, — дип әйткәне булдымы?

 
 
 

Иң авыры — Мәскәүдәге татарларны берләштерү. Элек ничек таркау булган ул халык, ничек таркау яшәгән, хәзер дә шулай. Бер-берегезне хөрмәт итәргә өйрәнегез! Бер-берегезне зурлагыз. Сезне беркем дә зурламаячак. Сезне беркем дә күтәрмәячәк! Кайчан сез бер-берегезне зурларга, хөрмәтләргә өйрәнерсез, шул вакытта Мәскәү татарларының киләчәге булачак! — дип сөйләде Әзһәр Шакиров.

Алып баручы Гамил Нур, сәдака буларак кабул итүләрен сорап, гәзит һәм журнал өләште. “Бу хәер-фатиха өчен сәдака, яме, алып китегез”, — диде ул.

Сүзне яшьләргә бирәбез, алар безнең киләчәгебез, дип Ирек Кашапов “Кошлар кебек” җырын башкарды. Аннан соң Алсу Хуҗина җырлады.

Тарих фәннәре докторы, “Туган җир” журналы мөхәррире Дамир Исхаковкасүз бирделәр.

— Безнең тарафтан зур бер ялгышлык җибәрелде. Кызганычка каршы, без җәмәгатьчелекне оештыру эшләрен ахырына кадәр җиткермәдек. Бөтен эшне дәүләт органнарына тапшырдык. Шуңа күрә, әгәр дә без үзебезне коткарып кала алмыйбыз икән, безгә җәмәгатьчелек булып оешырга кирәк. Ягъни, милләтне төрле ысуллар белән яңадан торгызырга кирәк. Төрле мәхәлләләр, җәмгыятьләр, хатын-кызлар, ирләр түгәрәкләре кыяфәтендә оештырырга. Чөнки шулай оешмасак, Татарстанның да, милләтнең дә нигезе булмаячак. Бу гаять катлаулы эш.

Читтәге татарларның 40 проценты гына татарча белә, 60 проценты телсез. Әгәр дә без аяк терәп каршы тормасак, иртәгә бездә дә шундый вәзгыять булачак. Яшермичә әйтә алам, татар милләтен үстерү стратегиясен эшләгәндә иң авыр мәсьәлә — тел мәсьәләсе иде, һәм аның чишелеше бүгенгә юк. Галимнәр бернәрсә дә тәкъдим итә алмады. Полилингваль 4-5 гимназия бу мәсьәләне чишми. Шуңа күрә башка юллар эзләргә кирәк булачак. Беренче чиратта, шундый берләшүләр һәм гаиләләр эчендә телне сакларга тырышырга кирәк. Бу үзебездән тора, — диде ул.

Татарстанның халык артисты Миңгол Галиев мөнәҗәт җырлады.

— Мин монда милләт турында сүз әйткәндә, күз алдына китерәм: кайбер вакытта әйтәләр — җыр нәрсә инде ул, җыр нәрсә? Алай гына түгел, дуслар. Монда шайтан туе турында түгел, күңел моңы, илаһи моң турында сүз бара! Әле менә телне, милләтне саклау турында сүз бара икән, мин менә 30 ел шушы эшне, теләгәнегезне эшләп йөрим!

Чөнки балаларга моң аша телләренә мәхәббәт уятам. Гимназияларда чыгыш ясап, бер атна эчендәге баланың телгә мәхәббәтен уятып, талантын күтәреп барам! Ата-аналарга ярдәм итү мәсьәләсе бар. Минем хыялым — моң бишеге Татарстанда, Казанда булырга тиеш! — диде ул.

“Мәгариф” ассоциациясе президенты Марат Лотфуллин югары белемне дә татар телендә укытырга кирәклеген искәртте.

— Дәүләт тарафыннан иҗтимагый оешмалар да бетерелде. Мәсәлән, Татар конгрессы татар иҗтимагый үзәгенә каршы төзелде. Ә татар конгрессын дәүләт ашата. “Кемнең арбасына утырсаң, шуның җырын җырларсың”. Бу соңгы елларда күренде. Татар конгрессы татарны яклап бер сүз дә әйтә алмады. Шул ук дәүләт советы да, мәгариф министрлыгы да, башка органнар да.

Әлбәттә, бу органнарда да милли җанлы кешеләр бар. Алар тырышалар, без алар белән бергә эшләргә тиеш. Ләкин мондый иҗтимагый хәрәкәттә туктамаска, активлашырга кирәк дип уйлыйм. Киңәш һәрвакытта да ярдәм бирә.

Бу ярдәмнең төбендә мәгариф һәм фән ята. Ләкин фән — ул татар теле генә түгел. Мәсәлән, мәктәпләрдә рус галимнәре рәсемнәре генә эленеп тора. Ә татар галимнәре кайда? Безнең халык алар турында белми. Без аларны монда да чакырмыйбыз, аларның монда булмавы кызганыч, — дип ул. Лотфуллин татар мәгарифен күтәрү яклы булган төзелеш институты профессоры Фаил Әхмәдиев, КАИ профессоры Гали Даутов кебек шәхесләрне атады.

 

Алга таба Фәннүр Хәсәнов җырлады.

Себер татары Фәрзана апа “Гөлҗамал” җырын башкарды. «Без татарлар барысына да үзебез гаепле. Беркемгә дә үпкәләргә кирәкми», — диде ул, т.атар теленең юкка чыгуына борчылуын белдереп. 

Мәҗлестән соң Мәскәү татарлары «Штабы» лидеры Рөстәм Ямалеевбелән сөйләштек.

— Без бу чараны Өлкәннәр көне уңаеннан оештырдык. Мәскәүдә бер чарада җыелгач, Аксакаллар cоветы белән киңәшеп, Казанда аксакалларны җыярга уйладык. Безгә Татарстан Президентының Татарстанның 100 еллыгы һәм Татарстан суверенитетының 30 еллыгы уңаеннан чыгышы бик тәэсир итте. Без бу чыгышны юл картасы кебек кабул иттек.

Бүген язучыларны, шагыйрьләрне, 20 ел элек безгә бик нык ярдәм иткән көч структуралары ветераннарын җыйдык. Алар безгә ул вакытта ышанган иде. Алардан 100 еллыкны үткәрү буенча теләкләр, фикерләр тыңладык. Барысы да тәкъдимнәрен интернетта җибәрергә вәгъдә итте.

Татарстанның 100 еллыгына 100 төрле чара үткәрергә булдык. Алар Татарстан өчен әһәмиятле, эчтәлекле булырга тиеш. Без Татарстанның суверенитына 30 ел тулу турында җәмәгатьчелеккә сөйләргә тиеш. Шуңа күрә без моны беренчел чыганаклардан тыңладык, алар безгә аңлатты.

 
 

Татар теле белән кризис булганда, бу өстәл артында утыручыларның күбесе безгә ярдәм итте. Римзил Вәлиев, Дамир абый — барысы да килде. Чөнки кризис булганда Мәскәүдәге бөтен татарлар страус позициясен алды. Беркем дә, бер кеше дә татар теле белән алга таба нишләргә икәнлеген әйтеп чыгыш ясамады.

 

Без түгәрәк өстәлләр оештырып, алга таба булачак сәясәтне уйладык. Күпләр безгә ориентир тотты. Без Мәскәүдә татар теленең дәвамчылары, йөртүчеләре булдык. Шуңа күрә аларга рәхмәтләребезне җиткерергә җыелдык. Бишенче тапкыр киләбез, блогерларны җыйдык, Ярдәм мәчетендә ифтар үткәрдек, «Фикрәт Табеев” китабын тәкъдим иттек, — дип сөйләде ул.

Мәҗлестә кунаклар арасында Татарстан Дәүләт Советы депутаты Ркаил Зәйдулла, Профессор Хатыйп Миңнегулов, академик Мирфатыйх Зәкиев, язучы Тәлгат Нәбиуллин, Түбән Кама шәһәренең баш архитекторы, район башлыгы киңәшчесе, Бөтендөнья Татар конгрессы әгъзасы Фирдәвес Ханов бар иде.

 
 
0