Нижегородская область получила книгу «Уз жиремдэ Уз телем»

Ни для кого не секрет, что в Нижегородской области живут очень активные татары. Можно сказать, что большинство татар, живущих в Москве, именно оттуда. Без них не обходится ни одно мероприятие в Москве – концерт, выставка, спектакль, соревнования, конкурсы, фестивали. Многие известные артисты, музыканты, общественные и духовные деятели родом из городов и сел Нижегородской области. Что касается Штаба татар Москвы, то, конечно, и большинство активистов штаба — нижгары, у них даже есть отдельный чат в ватсап для общения земляков.

В Сергаче прошла презентация новой книги, изданной Штабом татар Москвы в июле этого года. Уже много лет штаб выписывает газету «Туган Як» и раздает ее московским татарам, газету ждут и любят. О создании книги, о подготовке материалов газета писала весной. Презентация прошла в редакции газеты, куда были приглашены журналисты, хазраты, представители организаций и общественные деятели города и района.  Встречу провел главный редактор газеты «Туган Як»  Он Андержанов Олег Хусяинович. Он отметил сложности предстоящей переписи населения нашей страны и то, какую важную  роль в этом процессе играет каждый татарин.  Представляя новую книгу Штаба татар Москвы, Олег Хусяинович подчеркнул, что в сборнике напечатаны статьи более ста авторов – известных писателей, поэтов, политиков, общественных деятелей.

От Штаба татар Москвы в презентации приняла участие координатор штаба Гульнара Яруллина. Книга «Уз жиремдэ Уз телем» стала еще одним поводом для укрепления дружбы и сотрудничества татар Московского региона и Нижегородской области.  В числе 110 авторов сборника в книге есть статья представителя «нижгар» — Рашида Жафяровича Сяпукова, председателя МОО «ТНКА РЛ ЮВАО г.Москвы», это одна из самых активных татарских автономий столицы, который тоже присутствовал на мероприятии. Рашид Жафярович рассказал о работе татарских общественных организаций в Москве, подчеркнул, как много нижегородских татар оставили славный след в истории столицы и всего государства в целом.

Все присутствующие получили экземпляры книги и дали высокую оценку дизайну, качеству и актуальному, интересному содержанию сборника. Штаб татар Москвы ведет активную деятельность по подписке и распространению татарских газет, издающихся в разных регионах, сам издает календари, книги и журналы. Накануне съезда Миллят Жиены Штаб татар разработал и издал список из 36 практически шагов в качестве дополнения к выпущенному ВКТ в прошлом году проекту «Татары: стратегия действия». Данный список активно обсуждается татарскими общественными организациями и публикуется в региональных и федеральных СМИ. Штабу татар удалось рассмотреть реализацию стратегии сохранения языка и культуры  через конкретные действия, доступные на разных уровнях и для всех поколений.

Просветительская деятельность штаба включает в себя распространение татарской литературы в библиотеки Татарстана, Удмуртии, Башкирии, Сибири, а также многочисленные встречи с молодежью, аксакалами и общественными организациями.

 

0

Всемирный форум татарской молодежи 2021 год

Всемирный форум татарской молодежи

2021 год постепенно возвращает в офлайн формат лучшие события, от которых пришлось отказать в сложном прошлом году. Очередной форум татарской молодежидолжен был пройти в 2020 году, однако из-за пандемии не представлялось возможным собрать такое большое мероприятие. В этом году получилось собрать членов совета форума в Казани и провести расширенное заседание, а для всех остальных активистов ВФТМ организована онлайн-трансляция. В заседании приняли участие 70 делегатов из 21 региона Российской Федерации и Татарстана, руководители молодежных организаций из Великобритании, Германии, Казахстана и Турции. Это первая встреча совета ВФТМ в офлайн-формате в условиях пандемии.

Штаб татар Москвы ежегодно участвует в молодежном форуме в Казани. На ютуб канале штаба есть более десяти роликов о казанских молодежных форумах. Координатор штаба Гульнара Яруллина — активист татарского молодежного движения Москвы, а также несколько активистов организации приняли живое участие в форуме.

На три дня форума у собравшихся была очень насыщенная и интересная программа. Известный историк и публицистАйрат Файзрахманов и руководитель концептуальной площадки «Татполит политолог Руслан Айсин провели блиц-лекцию: 100 вопросов про историю татар. Выступление этих спикеров пользуется большой популярностью у слушателей разных поколений. Руслан Айсин бывал и на площадке штаба татар в Москве, выступал вместе с Айратом на молодежном форуме «Урман куле» в феврале прошлого года. История татарского народа, его культура и традиции продолжаются в сегодняшней молодежи, замечательно, что таких спикеров можно послушать на событиях различных форматов. Штаб татар обращает на эту тему пристальное внимание, регулярно проводит встречи с историками и учеными.

В первый день форума участники встретились с Радифом Кашаповым — это музыкант, журналист, писатель, он рассказал о трендах в современной культуре. Тема интересная, жизнь идет вперед, прогресс многое меняет в окружающем нас пространстве, поэтому держать руку на пульсе важно еще и для того, чтобы использовать эти тренды во благо национально-культурным интересам. В частности, определенным трендом стало проектирование в некоторых российских городах компактного проживания татар татарских усадеб. О таком проекте рассказал Ильдар Хабибуллин — Соучредитель и экс-председатель Свердловской региональной татарской молодежной общественной организации «ЯШЕН», руководитель проекта «Татарская слобода Екатеринбурга», главный редактор портала Ural.tatar и Энже Дусаева — историк, кандидат культурологических наук, один из основателей института изучения города «Тамга».

Город становится основной средой обитания человека, это тоже тренд. И важно городскую среду сделать комфортной не только с точки зрения быта, но и создать в городских условиях определенные возможности для духовного и личностного роста, развития и сохранения национальных особенностей разных народов, чтобы не потерять национальную идентичность. Штаба татар живет и работает в огромном мегаполисе, стараясь сделать все возможное для создания языковой среды для проживающих в столице татар и башкир, и можно с полной уверенностью сказать, что в Москве просто необходимо строительство татарской слободы. Такой проект решит несколько задач: даст татарам возможность собраться в «собственном» месте, позволит отдыхать и развиваться семьям с детьми, общее культурное пространство объединит татар, разбросанных по разным районам города.

Очень важной темой форума стало обсуждение создания и работы НКО, основных трендов в этой сфере, спикером данной темы стала Регина Эдгаровна Богомазова — директор некоммерческой организации «Альянс Франсез». Языковые курсы обсуждались как один из рычагов привлечения людей в общественные организации. Тренды в медиа сфере и такую важную тему как личная эффективность с помощью приложений в смартфоне обсудили с Алией Мингазовой — основателем бренда Zamanalif Wear, спикером TEDx

Активистка Штаба татар Москвы, участница многих международных и федеральных мероприятий по языковым вопросам, организатор нескольких масштабных проектов, координатор проекта «За языки РФ» Римма Гумирова сделала программное выступление на тему «40 проектов для 40 языков». Римма человек творческий, энергетически мощный, эксперт татарского языка, настоящий борец за сохранения родного языка и частый гость Штаба татар Москвы, несколько проектов были организованы на площадке штаба даже во время пандемии в онлайн формате.

Перед участниками выступил Альфрид Бустанов — Ph.D., заместитель директора института истории им. Ш. Марджани, Диляра Гафиятуллина — ведущая блога @tugannar_ и психолого-трансформационной игры, создатель родословной с более 1000 именами.

Для членов совета ВФТМ также была организована культурная программа: финальная игра межрегиональной татарской лиги КВН «Әйдә ШаяРТ!», на второй день члены совета форума приняли участие в лектории «Ачыкуниверситет» в рамках фестиваля «Печән базары» («Сенной базар»). Директор Дома татарской книги Айдар Шайхинрассказал о татарских образовательных лагерях и центрах, действующих на территории Республики Татарстан. Римма Гумирова и лидеры татарской молодежи из регионов РФ презентовали клуб меценатов «Мәктәп», историк Ильнар Гарифуллин рассказал о возможности пройти перепись в электронном формате на сайте госуслуг, а один из авторов учебника нового поколения по татарскому языку «Салям!» Рашат Якупов представил концепцию организации татарского молодежного центра в здании Камаловского театра. Активная работа форума завершилась 30 августа, в день Республики Татарстан, члены совета ВФТМ приняли участие во всех праздничных мероприятиях. Кульминациейкультурной программы стал концерт на плавучей сцене озера Кабан.

Министерство молодежи РТ, Начальник комитета по работе с татарской молодежью Исполкома ВКТ, председатель Всемирного форума татарской молодежи Ленария Муслюмова, все организаторы и участники насыщенно и плотно поработали. В штабе татар Москвы предстоит встреча с молодежью и студентами, на которой Гульнара Яруллина и Римма Гумирова поделяться впечатлениями и, конечно, вдохновят всех на интересные идеи, участие в проектах по сохранению татарского языка и культуры.

5

Нижегородская область получила книгу «Уз жиремдэ Уз телем»

Ни для кого не секрет, что в Нижегородской области живут очень активные татары. Можно сказать, что большинство татар, живущих в Москве, именно оттуда. Без них не обходится ни одно мероприятие в Москве – концерт, выставка, спектакль, соревнования, конкурсы, фестивали. Многие известные артисты, музыканты, общественные и духовные деятели родом из городов и сел Нижегородской области. Что касается Штаба татар Москвы, то, конечно, и большинство активистов штаба — нижгары, у них даже есть отдельный чат в ватсап для общения земляков.

В Сергаче прошла презентация новой книги, изданной Штабом татар Москвы в июле этого года. Уже много лет штаб выписывает газету «Туган Як» и раздает ее московским татарам, газету ждут и любят. О создании книги, о подготовке материалов газета писала весной. Презентация прошла в редакции газеты, куда были приглашены журналисты, хазраты, представители организаций и общественные деятели города и района.  Встречу провел главный редактор газеты «Туган Як»  Он Андержанов Олег Хусяинович. Он отметил сложности предстоящей переписи населения нашей страны и то, какую важную  роль в этом процессе играет каждый татарин.  Представляя новую книгу Штаба татар Москвы, Олег Хусяинович подчеркнул, что в сборнике напечатаны статьи более ста авторов – известных писателей, поэтов, политиков, общественных деятелей.

От Штаба татар Москвы в презентации приняла участие координатор штаба Гульнара Яруллина. Книга «Уз жиремдэ Уз телем» стала еще одним поводом для укрепления дружбы и сотрудничества татар Московского региона и Нижегородской области.  В числе 110 авторов сборника в книге есть статья представителя «нижгар» — Рашида Жафяровича Сяпукова, председателя МОО «ТНКА РЛ ЮВАО г.Москвы», это одна из самых активных татарских автономий столицы, который тоже присутствовал на мероприятии. Рашид Жафярович рассказал о работе татарских общественных организаций в Москве, подчеркнул, как много нижегородских татар оставили славный след в истории столицы и всего государства в целом.

Все присутствующие получили экземпляры книги и дали высокую оценку дизайну, качеству и актуальному, интересному содержанию сборника. Штаб татар Москвы ведет активную деятельность по подписке и распространению татарских газет, издающихся в разных регионах, сам издает календари, книги и журналы. Накануне съезда Миллят Жиены Штаб татар разработал и издал список из 36 практически шагов в качестве дополнения к выпущенному ВКТ в прошлом году проекту «Татары: стратегия действия». Данный список активно обсуждается татарскими общественными организациями и публикуется в региональных и федеральных СМИ. Штабу татар удалось рассмотреть реализацию стратегии сохранения языка и культуры  через конкретные действия, доступные на разных уровнях и для всех поколений.

Просветительская деятельность штаба включает в себя распространение татарской литературы в библиотеки Татарстана, Удмуртии, Башкирии, Сибири, а также многочисленные встречи с молодежью, аксакалами и общественными организациями.

 

 

 

0

Отчётный концерт в Дом Музыки — Дни культуры Республики Татарстан в Москве

Дни культуры Республики Татарстан проходят в Москве с 2011 года, всегда в августе, в преддверии Дня Татарстана.  Несмотря на сложные условия прошлого и нынешнего года, правительство и Министерство Культуры Республики Татарстан находят ресурсы и возможности для проведения этого события в Москве. В этом году столичных татар порадовала культурная программа, состоящая из трех дней. Мероприятие началось с возложения цветов ГабдуллеТукаю, в этом году отмечается 135-летие со дня рождения поэта.  2021 год стал юбилейным для многих выдающихся представителей татарского народа: в этом году отмечаются 100-летие композитора Рустема Яхина, 110-летие композитора Назиба Жиганова, 120-летие классика татарской литературы Хади Такташа, 135-летие другому классику литературы Фатиху Амирхану, а также юбилейные даты многих других деятелей науки, культуры, политики и образования.

В первый день, 14 августа, в холле Дома Асадуллаевагости смогли посмотреть небольшую выставку, посвященную 120-летию Кави Наджми (поэту, прозаику, переводчику) и его супруге, писательнице и переводчице Сарвар Агдамовой. Концерт открытия, праздничных дней, названный «Ярату», прошел в красивом зале татарского культурного центра.  15 августа в Доме Асадуллаевапоказали нескольких фильмов, программа прошла с участием авторов. Заключительный гала-концерт мастеров искусств Республики Татарстан 18 августа прошел по уже сложившейся традиции в Светлановском зале Международного Дома Музыки. Буквально за час до начала мероприятия в Москве хлынул ливень, но это не помешало зрителям и почетным гостям мероприятия добраться до центра столицы. В праздничной церемонии закрытия приняли участие Председатель государственного Совета РТ Фарид Мухаметшин и Председатель Московской городской думы Алексей Шапошников. Были зачитаны приветственные слова и благодарности от Президента Р.Н.Минниханова и мэра Москвы Сергей Собянина. Для награждения медалями, грамотами и благодарственными письмами на сцену поднялись дипломаты, руководители медицинских учреждений, деятели науки и культуры.

Концертная программа была великолепно составлена из лучших произведений татарских композиторов: Рустема Яхина, Назиба Жиганова, Сары Садыковой, СалихаСайдашева, Рашида Калимуллина и других известных авторов. Симфонический оркестр РТ под управлением Александра Сладковского порадовал всех гостей высоким профессионализмом исполнения, в концерте участвовали лучшие деятели культуры и искусства РТ:Филюс Кагиров, Ильхам Валеев, Дина Гарипова, Эльмира Калимуллина, Илюса Хузина и многие другие.

Великолепным завершением музыкальной программы стал «Марш Советской Армии» Салиха Сайдашева, а затем на сцену вышли все участники концерта, чтобы вместе с залом спеть гимн Республики Татарстан, народную песню«Туган тел» на стихи Габдуллы Тукая.

Как всегда активисты, молодежь и аксакалы Штабататар Москвы также приняли участие во всех мероприятиях. Традиция праздничных дней культуры Татарстана продолжается 11 лет, даже в эти непростые времена, а это значит, что о духе, о настроении татар столицы думают и заботятся. Огромная благодарность за это всем организаторам и участникам!

 

5

Дни Татарстана в Москве

Дни Татарстана
В Москве начались, это ставший ежегодным праздник, который республика дарит москвичам.

Руководство Полпредства РТ в Москве во главе с Равилем Калимулловичем Ахметшиным, представители Татарского культурного центра, аксакалы, деятели культуры и искусства, татары Москвы собрались у памятника Габделле Тукаю. Дни Татарстана в Москве были открыты возложением цветов великому татарскому поэту.
В холле перед концертным залом гостям представлена выставка, посвященная 120-летию прозаика, поэта, переводчика Кави Нажми и его супруге — детской писательнице и переводчице Сарвар Адгамовой. Прекрасные чёрно-белые фотографии погружают зрителей в начало XX века, в творческую атмосферу культурной элиты татар того времени.
Праздничная программа мероприятия открылась торжественным вручением наград, грамот и благодарственных писем в концертном зале Дома Асадуллаева. Зал полон, места распределены с учётом всех необходимых санитарных норм, настроение всех присутствующих замечательное.

0

Международ день молодежи

Международный день молодежи (International Youth Day) отмечается ежегодно 12 августа с целью напомнить о роли молодых людей в развитии и построении мира, и повседневных проблемах, которые стоят на их пути. 

В штабе татар Москвы прошел студенческий вечер ЯшьлэрЯкшэмбэсе. Собрались уже постоянные активисты и гости, а также только что поступившие в вузы студенты-первокурсники.

Как всегда штаб татар встречал гостей вкусным чаем из самовара и сладостями. Пространство штаба сразу заполнилось разговорами и смехом, все соскучились, делились летними новостями. Всего было около 40 . Вечер начала Гульнара Яруллина, куратор штаба. Она рассказала новым гостям о деятельности штаба, постоянных проектах и планах на предстоящий год. Гульнара предложила всем присутствующим подумать и предложить свои идеи по темам встреч, лекциям и тренингам, которые хотелось бы провести в штабе, а также поделиться информацией об интересных людях, кого можно было бы пригласить в штаб.

Конечно, был накрыт гостеприимный стол, и за ужином все знакомились, рассказывали о себе, шутили, находили общие интересы.

В программе вечера как всегда были настольные игры, песни под гитару, активное общение. Для молодежи были приготовлены новые книги «Уз жиремдэ-Уз телем», которые штаб выпустил этим летом. Гости долго не хотели расходиться, каждый получил в подарок пакет с татарскими газетами и экземпляром новой книги.

 

0

Мәскәү татарлары штабы – татар халкы сагында

 

Бар дөньяга сибелгән татарлар «туган тел ялкынын саклар учак» дип, тарихи  Ватаннары Татарстанга төбәлгән. Шул исәптән, без, Мәскәүдә яшәүче татарлар да. Әмма татарлыгыбызны, телебезне, гореф-гадәтләрне, традицион динебезне үз эченә алган меңнәрчә еллык мәдәниятебезне күз карасыдай саклап, киләсе буыннарга җиткерү Татарстан татарларының гына бурычы һәм максаты булырга тиеш түгел. Хәзерге глобальләштерү чорында, бигрәк тә авылларның юкка чыгуына сәбәп булган урбанизация киң колач җәйгәндә, үзен татар дип санаучы һәм татарлыгы белән горурланучы һәркем шул хакта уйларга, үз фикерен, үз тәкъдимнәрен җиткереп кенә калмыйча, аларны тормышка ашыру өчен тырышырга бурычлы.

Бу уңайдан, безнең Мәскәүдә  1997 елда Фикрәт Табиев тарафыннан оештырылган Татарлар штабы боларның барысын да күз уңында тоткан хәлдә, үзенең эшчәнлеген көннән-көн җәелдерә бара. Без Мәскәү белән генә чикләнмибез. Үзебезнең Россиядәге һәм чит илләрдәге татарлар, аларның җирле оешмалары белән һәрьяклы багланышларны ныгытырга омтылабыз.

Мәскәү татарлары штабы хәзерге шартларда, бигрәк тә үзебезгә һәм урта яшьләрдәге балаларыбызга алмашка киләчәк буынны – әлегә күпчелеге бишектәге нарасый  һәм бакчаларга йөрүче, мәктәпләрдә укучы булган татар кызларын һәм улларын чын татарлар итеп үстерү максатыннан, 2022-2035 еллар өчен үз Проектын тәкъдим итә. Ул Россиядә яшәүче күп милләтле халыкларның  үз туган телләрен өйрәнүгә һәм белүгә илнең төп законы булган  Конституциядә (68нче статья, 3нче бүлек)беркетелгән хокукларын истә тотып, шулай ук, илдәге бүгенге вазгыять таләпләрен дә күз уңында тотып эшләнде.

Бу Проект Мәскәү татарлары штабының күп еллар дәвамында даими рәвештә  алып бара торган эшчәнлеге нәтиҗәсе. Башкалабызда  һәм илнең төрле төбәкләрендә оештырылган очрашулар, уздырылган әңгәмәләр, бәхәсләр, бәйрәмнәр, кичәләр дә Проект әзерләүгә этәргеч булды. Шулай ук, өлкәннәр, яшьләр һәм балаларның телгә, милләткә мөнәсәбәтләрен, аларның тормыштагы кызыксынуларын,  мавыгуларын, шөгыльләрен дә өйрәндек.  Без тәкъдим иткән Проект, бәлки,бүгенге көндә кайберәүләр өчен чынга ашмаслык бер хыял булып тоелыр. Әмма халкыбызның бик тә мәгънәле бер мәкале бар: «Күз курка, кул эшли».Аллаһыга тапшырып, тәвәккәлләргә булдык. «Тәвәккәл таш ярыр», ди бит зирәк халкыбыз.

Татарны милләт буларак саклау өчен, туган телне һәм  үз татарыңны яратуга, аның тарихын, мәдәниятен өйрәнүгә, гомумән, татарлыкны билгеләүгә кагылышлы аксиоманы өр-яңадан карап, яңача төсмерләр өстәп үзгәртергә кирәк дип уйлыйбыз. Биредә заманча техниканы камилләштерү мөмкинлеге бирә торган «перезагрузка» алымын куллану зарур. Ә бу исә узган гасыр дәвамында ныгыган фикер сөрешен, күзаллауны заманага яраклаштырып үзгәртүне таләп итә. Татарны татар буларак саклап калу, яшәтү өчен, хәзерге җәмгыятьтә үгет, яшьләрчәәйтсәк, «акыл сату» һәм җыр-бию, туган тел дәресләрендә кагыйдә ятлату белән генә ерак китеп булмый, аның өчен чит илләр тәҗрибәсен дә  кулланып, уңай  “пространство”  тудырырга кирәк.

Без тәкъдим итә торган Проект егерме пунктны үз эченә ала.

Беренче. Баланың теле «әни», «әти» сүзләре белән, үз ана телендә ачылырга, үз гаиләсендә ана телендә генә сөйләшергә күнегергә тиеш.Аның өчен нишләргә? Әйе, беренче карашка, бу бик җиңел генә шикелле. Аның нәрсәсе бар инде?! Гаиләдә татарча сөйләшсәң, бала да шуны көн дә ишетеп, үзеннән-үзе татарча сөйләшә башлаячак. Өйдә әле  радио (сирәк очракта, телевизор да!) гына булган, әби-бабай көне буе бала янында торган вакытта, бу шулай булгандыр. Әмма гаиләнең XX гасыр азагына кадәрге структурасы җәмгыятебездә тамырдан үзгәрде!  Хәзерге тизлек заманында ата-ана (күпчелек очракта, үзе дә татарча ике сүзне ялгап әйтә алмый) үз баласын ике-өч яшенә кадәр өйдә тота. Бала көне буе әнисе белән бергә. Әмма әни  кеше бала тәрбияләүне (әле ул бишек-коляскада чакта) телевизорга «тапшыра». Бераз үсә төшеп, кулына әйбер тота башлагач, «телевизор-няня»ны тагын да заманчарак булган техника – «телефон-няня» алмаштыра. Ә телевизорда да, заманча телефонда да – барысы да рус телендә генә! Димәк, баланың туган мизгеленнән диярлек «тәрбияче»ләре –  мультфильмнары, сабый өчен кызыклы видеолары рус телендә генә булган шушы көнкүреш техникасы!

Моннан чыгу юлы бармы? Хәзерге, гаилә тәрбиясе «алга киткән» җәмгыятьтә яшь балалы  аналар өчен махсус клуб-яслеләр оештырырга кирәк. Анда сөйләшү-аралашу бары тик татар телендә генә булырга тиеш! Телефонда, телевизорда – әгәр алардан файдаланалар икән – бары тик татар телендәге тапшыруларны үз эченә алган тәрбия сәгатьләре күрсәтелергә тиеш. Ә андый клуб-яслеләр оештыру –  татар меценатларының үз халкы алдындагы изге бурычы булып саналырга тиеш! Үз чиратында, ул клуб-яслеләрдә  көннең өч-дүрт сәгатен уздырган яшьәниләр үзләре дә татарча өйрәнәчәк һәм өйгә кайткач, үзләре шикелле рус телле ирләренә дә татарча өйрәтә алачаклар (монысы авыррак, әлбәттә, әмма тормышка ашмаслык түгел).

Икенче. Телевизорда һәм телефонда (интернет киңлекләре дә аерым игътибар  үзәгендә булырга тиеш!) татарча белмәүче татарларны үз туган телләрен өйрәнергә этәрерлек махсус тапшырулар булдыру, татарча тапшырулар өчен вакытны арттыру. Әлбәттә, татар каналларын да, махсус тапшыруларны да тиешле белгечләр өйрәнеп, аларның эшен үз ана телен белмәүче татарлар туган телләрен, татар тарихын, мәдәниятен кызыксынып өйрәнерлек итеп өр-яңадан үзгәртү. Әлбәттә, монда чит илләрдә, әйтик, безнең шикелле үк  төрки телләр төркеменә  кергән Төркиядә төрекләрнең балаларына үз туган  телләрен ничегрәк өйрәтү ысулларын өйрәнеп, шуны гамәлдә куллану да мөһим. Күп вакыт һәм чыгым таләп итә торган эш. Әмма татарның киләчәккә «телсез татар» булып баруын теләмәсәк, безнең буын моны эшләргә бурычлы.

Өченче. Россия Конституциясенә (68нче статья, 3нче бүлек) таянып, бакчаларда – милли төркемнәр, ә мәктәпләрдә ана телен ныклап өйрәтү буенча, дәресләрдән тыш вакытта, түләүсез (!) махсус түгәрәкләр оештыру. Аларга тотылачак чыгым – җирле бюджет һәм меценатларисәбенә!

Дүртенче. Элек-электән татарның терәге булган татар меценатлары ярдәменнән башка татарны саклап калу авырга туры киләчәк.Татар тарихына күз салсак, алтын приискалары тоткан Шакир һәм Закир Рәмиевләр, Әхмәҗан бай Сәйдәшев, өч бертуган Хөсәеновлар кебек меценатларның мәдрәсәләр, мәктәпләр салдырганын, мөгаллимнәрне үз исәпләренә тотканнарын, шәкертләрне акча түләп укытканнарын һ.б. күрербез. Аллаһыга шөкер, бүген дә Россия һәм дөнья күләмендә байлыгы,дәрәҗәсе белән билгеле татар шәхесләре юк түгел. Без татарның үз чорыбызга кадәрге меценатларын хөрмәт белән телгә алган кебек, аларның да исемнәрен – әгәр татарны саклап калуга үз мөлкәтләрен сарыф итсәләр – киләчәктә  халкыбыз  үз тарихына алтын хәрефләр белән язар.

Бишенче. Бердәмлек – халыкны милли аңлы, милли горурлыкка ия итеп яшәтү өчен мөһим булган шарт. Бу очракта, татар халкының үз эшчәнлекләре бер максатка юнәлтелгән булып та, уртак тел таба алмыйча, үзара тарткалашып,  бүлгәләнеп, бер-берсеннән булмаган гаепләрне эзләү белән мавыгып алгалый торган төрле югарылыктагы һәм төрле дәрәҗәдәге оешмалары, төркемнәре һ.б. турында сүз бара. Алар барысы бергә «уртак дуслык өстәле» янына җыелып, хәзерге катлаулы шартларда милләтне саклап калып, киләчәктә дәрәҗәле татар милләте буларак яшәтү юлларын билгеләргә тиешләр.  Һәм алга таба да бердәмлекне саклап, бер юнәлештә эшләүне тәэмин итәргә бурычлылар.

Алтынчы. Дипломатиягә, ягъни акыл зирәклегенә ия булу. Безнең татар халкы элек-электән, зирәклек, яхшы мәгънәдәге акыл хәйләкәрлеге, үткенлек һәм зыялы булуы белән аерылып торган. Бу – хәзерге вакытта да һәркайсыбызга, бигрәк тә, төрле формадагы милли оешмаларыбызның лидерларына кирәкле асыл сыйфатларның берсе. Халкыбызның тарихи Ватаны булган Татарстаннан читтә, шул исәптән Россиянең төрле төбәкләрендә яшәүче милләттәшләребезнең тормышы, аларның көн кадагында торган хәлиткеч мәсьәләләре (шуларның берсе, җанисәп алганда туган телен, милләтен үзе теләгәнчә татар дип (!) күрсәтә алуы һ.б.) безнең ни дәрәҗәдә дипломатиягә ия булуыбызга да бәйле. Әйе, безнең татарга үз сүзен кистереп әйтә белү хас сыйфат. Әмма җәмгыятьтәге вазгыятьне исәпкә алып, акыл зирәклеге белән эш итүсәяси яктан  күпкә отышлырак.

Җиденче. Үз татарыңның кадерен белү. Һәрбер авыл, һәрбер район һәм татарлар күпләп яши торган һәрбер шәһәрдә татарларны берләштерә, авыр чакларында аларга ярдәм кулы суза торган  «Туганлык почмагы» дигән җыелу урыны булырга тиеш. Тормышта авыр хәлдә калган, язмыш сынауларына юлыккан, барып киңәш сорар, ярдәм өмет итәр кешесе булмаган татарлар өчен андый «Туганлык почмагы» сулар һавадай кирәк. Бигрәк тә хәзерге һәркем үзен генә кайгырта торган тизлек заманында. Хәйриячелекне, психолог һәм башка белгечләр ярдәмен үз эченә алган «Туганлык почмагы»нда аралашу, мөмкин кадәр, татар телендә булырга тиеш.

Сигезенче. Россиядәге һәм чит мәмләкәтләрдәге татар авылларының (революциягә кадәр Русиядән күченгән мөһаҗирлар чит җирләрдә  авыл булып утырган урыннарның да)  энциклопедиясен төзү. Бу – илебез башкаласында, Татарстан һәм чит илләрдә яшәүче татар  галимнәре, зыялылары алдагы 10-15 елда башкарып чыгарга тиешле олы хезмәт.

Тугызынчы. Татар халкының чын тарихын өйрәнеп, аны халыкка җиткерү. Моның өчен, милли оешмалар оештыра торган төрле дискуссия-бәхәсләр, әңгәмәләр, очрашулар, кичәләр һәм бәйрәмнәрдән файдаланырга була. Татар кызлары һәм егетләре үз халкының данлы үткән юлын, чын тарихын белергә тиеш. Бары шул чагында гына милләтне милләт буларак яшәтүче алдынгы карашлы шәхесләр тәрбияләп булачак. Бу уңайдан, яшьләргә рус тарихчылары Худяков, Бартольд, Гумилев һәм хәзерге галим Дмитрий Песков хезмәтләрен өйрәтү дә отышлы булыр иде…

Унынчы. Төрки һәм башка халыклар арасында үзенең укымышлылыгы, әдәп-әхлагы, тәрбиясе белән аерылып торган татарның үз традицион диненә мөнәсәбәтен үзгәртергә күптән вакыт. Халыкның үз асыл сыйфатларын, туган телен, милләт сафлыгын, ихтыяр көчен саклап калуда дин-ислам тәрбиясенең әһәмияте бәяләп бетергесез булган. Ерак бабайларыбыз саклап, буыннардан-буыннарга күчеп килгән әдәп-әхлак кагыйдәләре  ислам диненә нигезләнгән. Гасырлар дәвамында Коръәни Кәрим – татар халкының төп яшәш кануны булган. Татарларда гаилә кору, бала үстерү, гаиләдә әби-бабайларга карата мөнәсәбәт – барысы да шәригать буенча тормышка ашырылган. Шуны истә тотып, дин әһелләре эшчәнлеге мәчет һәм Аллаһы йортына йөрүче мәхәллә мөселманнары белән генә чикләнмичә, алар балалар бакчалары, мәктәп балалары һәм яшьләр тәрбиясенә дә аерым игътибар бирергә тиешләр.  Шуның бер формасы – мәчетләргә экскурсияләр оештыру.  Шулай ук, яшь балалы гаиләләр өчен дә мәчет карамагында «Ак әби һәм бәби» бүлмәләре булдыру. Яшь әниләргә, үзләренең яңа туган һәм кечкенә балалары белән шунда килеп, көнгә ике-өчсәгать вакытларын «Ак әби һәм бәби»бүлмәләрендә гыйлемле әбиләр (мәчетләрдә озак еллар мөгаллимәлек иткән өлкән яшьтәге ханымнар) белән  эшкә, гаиләдә үзара аралашуга һ.б. өйрәнеп уздыру мөмкинлеге тудыру.    

Унберенче. Яшьләрне тәрбияле һәм заманча карашлы ватанпәрвәр татарлар итеп тәрбияләү.Беркемгә дә сер түгел, бүгенге яшьләрнең күбесе үз виртуаль дөньясында яши. Чынбарлыктан аерылу аларны аралашудан, дуслашудан, тормышта кешеләр белән үзара дустанә һәм  кешелекле мөнәсәбәт корырга  өйрәнүдән «азат» итеп, үз кабыгына бикләнгән битараф һәм җәмгыятьтәге, көндәлек тормыштагы кагыйдә-тәртипләр белән исәпләшмәүче  чикләнгән кешеләр хәленә төшерә. Бу – хәзерге вакытта иң катлаулы проблемаларның берсе. Үсмерләрне  тиешле юлга юнәлтүдә, аларны җәмгыять һәм үз ата-анасы, үз милләте каршында олы җаваплылыкка ия шәхес итеп тәрбияләүдәдәүләт-мәктәп-милли оешма-гаилә бергә эш иткәндә, тәрбия процессында бу чылбырның бөтенлеге сакланганда гына әлеге мәсьәләне уңай хәл итеп була. Яшьләрне кызыксындыру өчен, аларны экология, хәйриячелек, волонтерлык һ.б. кагылышлы төрле проектларга  җәлеп итәргә кирәк. Менә монда инде интернет киңлекләрен тулысынча файдаланырга була!

Уникенче. Яшь буын үз әби-бабасы телендә сөйләшсен, татар телен киләчәккә илтүче һәм аны яшәтүче булсын өчен,  югары белем бирүнең билингваль һәм полилингваль системасын булдыру зарур. Бу система ике һәм, шулай ук, берничә телне өйрәнүне күз уңында тота. Замана яшьләре инглиз, рус һәм үз ана телен (!) бер дәрәҗәдә яхшы белергә омтылырга тиешләр. Билгеле булганча, Татарстанның беренче Президенты, ЮНЕСКОның мәдәниятара диалог буенча  махсус илчесе  Минтимер Шәймиев күп телдә белем бирү комплекслары оештыруның белем бирүдә  барлык стандартларга туры килә торган гамәл икәнен искәрткән иде.

Унөченче. Яшьләр тәрбиясендә классикага нигезләнгән җыр сәнгатенең һәм нигез ташларын совет чоры классикасы тәшкил иткән матур әдәбиятнең дә әһәмияте зур.Талымсызлык  һәм зәвыксызлык татар мәдәниятенең, сәнгатенең һәм ахыр килеп, татар халкының тамырына балта белән чабуга тиң. Җыр сәнгатендә акча эшләүгә корылган бер көнлек эстрада  көйләре арасыннан халыкның үзенеке булган чын классик мирасны  аерып алу зарур. Яшьләргә классик  мәдәният, классик әдәбият үрнәкләре белән танышу өчен уңай шартлар тудыру – гаиләнең, мәктәпнең, милли оешмаларның һәм, әлбәттә, дәүләтнең бурычы.

Ундүртенче. Җыр, театр сәнгате һәм әдәбият безнең татар яшьләренә төрки телле халыклар белән аралашу, туганнарча мөнәсәбәтләр урнаштыру өчен дә әһәмиятле. Халыкның «тел белгән дөнья гизәр» дигән тапкыр сүзен аз гына үзгәртеп, тугандаш халыкларның телләрен белү, алар белән аралашу үз ана телеңне саклауда, аны яшәтүдә дә бәяләп бетергесез байлык икәнен онытмыйк.  

Унбишенче. Тарихи кулъязма мирасны өйрәнү дә көн кадагындагы мәсьәләләрнең берсе. Шул исәптән, Татарстан милли (дәүләт!) китапханәсенең сирәк китаплар һәм кулъязмаларбүлегендә бер генә нөсхәдә саклана торган халкыбыз мирасын да! Вакыт – аяусыз! Әгәр дә иске татар телендә кулдан язылган хатларны, истәлекләрне, хезмәтләрне  алдагы берничә ел эчендә кириллицага күчереп өлгермәсәк, алар тузанга әйләнеп, юкка чыгарга мөмкин. Тиешле хәзерлектәге һәр татар моңа үзенең намус эше дип карарга бурычлы!

Уналтынчы. Тарихи кулъязма мирас белән беррәттән, һәрбер татар үз нәселен, үз тамырларын белергә, өйрәнергә тиеш. Аның өчен архивлар ачык һәм андагы мәгълүмат белән һәркем таныша ала. Нәселең тамырларын белеп, шәҗәрәңне төзеп киләчәк буыннарга калдыру үзеңнең татарлыгыңны саклау, шуның  белән горурлану гына түгел, бу хисне балаларың,оныкларың аша киләчәктә яшәячәк  татарларга да җиткерү ул.

Унҗиденче. Татарлыкны саклау авылларыбызны да саклау, аларның юкка чыгуына юл куймау. Авылларны саклау өчен, беренче чиратта, авыл мәктәпләренең булганнарын саклап калырга тырышырга кирәк. Мәктәбе, кибете, клубы ябыла икән, андый авыл бетәргә хөкем ителгән. XX гасырның җитмешенче елларында илдә алып барылган «эреләндерү»сәясәте моны ачык күрсәтте. Бары тик авыллар  гына татарның гореф-гадәте, әдәп-әхлагы, мәдәнияте сагында тора. Авыллар гына безне татарның узганына тоташтыра. Авылларда гына татарлык бар тулылыгы белән сакланып килә. Авыл хуҗалыгы икътисадын ныгытмый торып, авылларда калучы яшьләргә дәүләт тарафыннан өстенлекләр (шул исәптән, субсидия һ.б. ярдәм) бирелми торып, татар авылларының киләчәге турында сүз йөртеп булмый.

Унсигезенче. Идеологик яктан көчле йогынтыга ия булган авыл Сабантуйларының бетерелүенә юл куймаска! Пандемияле 2020 елны сәбәп итеп, кайбер якларда быел бу милли бәйрәм үткәрелмәде. Әмма киләчәктә, коронавирус куркынычы чигенүгә, татар Сабантуйлары оештырылырга тиеш. Татарны дөньяда таныткан бу милли бәйрәм – халкыбызның җыр-биюләрен, төрле уеннарын, кызыклы ярышларын, татарча көрәшне үз эченә ала. Аны балалар да кечкенәдән күреп үсә. Димәк, Сабантуй да, үзенә күрә, бер тәрбия чарасы…

Унтугызынчы. Татар рухы спортта да чагылыш табарга тиеш. Шул ук Сабантуйларда мәйдан тотып ныгыган егетләр ил күләмендә дә татарның бу спорт төрен үстерүгә  үзләреннән өлеш кертергә, аны пропагандаларга тиешләр. Спортны үзенең аерылыгысыз юлдашы иткән татарлар  гасырлар дәвамында халкыбыз өчен чит-ят начар гадәтләрдән (эчү, тарту) азат булачаклар.

Егерменче. Татарның узган тарихын, сәнгатен, әдәбиятын һәм хәзерге тормышын һәрьяклы яктыртуда Интернет киңлекләрен мөмкин кадәр ныграк куллану. Бу дөньядагы халыкларны татарлар белән таныштыру, үзебезнең барлыгыбызны, бөек халык дәвамчылары икәнебезне таныту да. Шулай ук, җир йөзенең теләсә кайсы почмагындагы татарлар белән бик тиз арада элемтәгә керү, үзара аралашу, уртак проблемаларны бергәләп хәл итү чарасы да әле ул. Интернет киңлекләре көннән-көн ныграк таралып, замананың төп аралашу чарасы урынындәгъвалаганын истә тотып,  инглиз, татар, рус телләрен бердәй кулланып, үз татарыбызның һәр уңышы, Һәр яңалыгы белән Интернетта уртаклашу зарур.

Без татарларга, халык буларак, башка халыклар арасында югалып, «эреп», киләчәктә телсез, нәселсез, тарихсыз һәм хәтерсез кавем булып калмас өчен;  таркаулыкны,битарафлыкны читкә куеп, бер гаиләдәй тату һәм бердәм булып яшәү өчен; без, Мәскәү татарлары штабы, шушы Проектыбыздагы егерме пунктны да тормышка ашыру мөһим, дип ышанабыз. Һәм барлык татарларны да шуңа кушылырга чакырабыз! 

Мәскәү татарлары штабы.

0

Московские татары учредили журналистскую премию имени Орхана Джемаля

В Москве, в офисе «Штаба татар», прошел вечер памяти журналиста Орхана Джемаля. Три года назад Джемаль и его коллеги Кирилл Радченко и Александр Расторгуев были убиты во время командировки в Центральноафриканскую Республику. На мероприятие собрались около 60 человек.

Фото: Лилия Гадель

Как сообщает ИА «Исламньюс», приехали члены семьи журналиста, коллеги по работе, друзья и те, кто пересекался с ним по общественной работе. На вечер прибыли руководители национальных автономий тюркских народов: азербайджанцев, татар, гагаузов, кумыков, киргизов и других, которые представляли различные национальные диаспоры Москвы и организации. Вел встречу известный в столице татарский общественный деятель Гаяр Искандеров. Присутствующие просмотрели видеорепортажи о жизни и деятельности Орхана, выступили с воспоминаниями о журналисте.

Фото: Лилия Гадель

В своем выступлении мусульманский общественный деятель Мухамед Саляхетдинов отметил главные черты погибшего журналиста. «Главными особенностями Орхана было то, что он отстаивал справедливость вопреки материальным соблазнам и конъюнктуре. Он был бессребреником и стремился отстаивать правду, какой бы горькой она ни была. Будучи искренним мусульманином, он всегда приходил на помощь любому, независимо от его убеждений», — сказал Саляхетдинов.

Фото: Лилия Гадель

Джемаль 20 лет работал расследователем и военным корреспондентом, был в нескольких горячих точках планеты, где шла война: попадал в тюрьму в Сомали, а в Ливии был тяжело ранен в ногу из крупнокалиберного пулемета. «Для нас Орхан Джемаль прежде всего большой друг и соратник по делу сближения и объединения тюркских народов, в архиве сохранилось несколько видео встреч с Орханом у нас, — сказала активистка „Штаба татар Москвы“ Лилия Гадель. — Он 4 раза был в штабе, всегда защищал татарский язык, выступал на злободневные национальные проблемы. Те, кто присутствовал на этих мероприятиях, до сих пор вспоминают, какое мощное впечатление на всех оказали выступления Орхана Гейдаровича. На YouTube-канале штаба есть фильмы о каждой из этих встреч».

Три месяца назад здесь образовался клуб журналистов «Милли Каләм», на вечере единогласно было решено назвать этот клуб именем Джемаля. Также собравшиеся одобрили идею сделать конкурс среди пишущей молодежи на лучший текст на тему насущных национальных проблем. Победитель получит премию имени Орхана Джемаля и небольшое денежное награждение в виде ежемесячной стипендии.

0

Штаб татар провел вечер памяти Орхана Джемаля

Три года назад, в 51 год, не стало одного из выдающихся военных журналистов Орхана Джемаля, он и его коллеги, Кирилл Радченко и Александр Расторгуев, были убиты во время командировки в Центральноафриканскую Республику. Орхан Гейдаровичем 20 лет работал расследователем и военным корреспондентом, был в нескольких горячих точках планеты, где шла война: попадал в тюрьму в Сомали, а в Ливии был тяжело ранен в ногу из крупнокалиберного пулемета. Сына известного российского исламского общественного деятеля, главы Исламского комитета России Гейдара Джемаля всегда отличало чувство справедливости и собственное мнение на происходящее в мире. Можно с уверенностью сказать, что это был самый честный, настоящий журналист, потому что он не транслировал чьи-то идеи, а выражал свой взгляд на проблемы. Более того, он никогда не скрывал, что смотрит на мир не только как журналист, но и как мусульманин, принципиально выражая субъективное, собственное видение.

На вечер памяти Орхана Джемаля в Штабе татар Москвы приехали члены семьи журналиста, коллеги по работе, друзья и те, кто пересекался с ним по общественной работе. На вечер приехали руководители национальных автономий тюркских народов: азербайджанцев, татар, гагаузов, кумыков, киргизов и других. Вечер начался с демонстрации документального фильма-воспоминания об Орхане Гейдаровиче, сделанный общественным деятелем Гаяром Искандяровым, в фильме были показаны фотографии разных лет жизни журналиста. Так же на экране продемонстрировали запись воспоминаний Максима Шевченко, которую политик сделал 31 июля, когда приехал почтить память друга на кладбище.

На вечере памяти было много выступлений, Штабу татар удалось собрать вместе близких друзей и родных журналиста, каждому нашлось, что сказать, чем поделиться, вспоминая такого прекрасного человека и неординарную личность. Это был человек железной воли, высочайшего профессионализма, кристальной честности и принципиальности. При этом каждый человек, которому повезло дружить или общаться с Орханом Гейдаровичем, вспоминает его доброту, чуткость и искренность. Конечно, по мусульманской традиции был прочитан Коран и дуа за усопшего.

Для Штаба татар Москвы Орхан Джемаль, прежде всего, большой друг и соратник по делу сближения и объединения тюркских народов, в архиве штаба сохранились несколько видео встреч с Орханом в штабе. Он четыре раза был в штабе, всегда защищал татарский язык, выступал на злободневные национальные проблемы. Те, кто присутствовал на этих мероприятиях, до сих пор вспоминают, какое мощное впечатление на всех оказали выступления Орхана Гейдаровича. На ютуб канале штаба есть фильмы о каждой из этих встреч. В штабе три месяца образовался клуб журналистов Милли Калэм, на вечере единогласно было решено назвать этот клуб именем Орхана Джемаля. Также все одобрили идею сделать конкурс среди пишущей молодежи на лучший текст на тему насущных национальных проблем. Победитель получит Премию им. Орхана Джемаля и небольшое денежное награждение в виде ежемесячной стипендии.

Идеи Орхана Джемаля сегодня остро актуальны, во многом он оказался провидцем. Его профессиональные и личные качества всегда будут служить примером для всех нас.

0

Клуб «Гиппократ» начинает работу!

В Штабе татар собрался один из старейших клубов, начавший свою работу при штабе больше 20 лет назад. Клуб Гиппократ объединил начинающих и опытных медиков, студентов и профессоров. На встрече в штабе руководитель организации Рустэм Ямалеев рассказал, как все начиналось, когда он сам работал в комсомоле. В свое время в Нижнекамске сфера медицинской помощи населению была на очень низком, нецентрализованном уровне. Идейным вдохновителем и организатором перемен стал Гамир Гарифович Исмагилов, который буквально построил медицинскую сферу в городе от небольшой медсанчасти до многофункционального центра высочайшего уровня. Прекрасный хирург, создатель медсанчасти «Нижнекамскнефтехима», а впоследствии многопрофильной больницы №3, полностью оснащенной новейшей аппаратурой, организатор службы переливания крови, многие медицинские новшества первыми внедрялись в Нижнекамске.

Ему принадлежит идея привлекать студентов медучилищ и вузов к реальной работе во время практики, таким образом подбирался будущий персонал по всем направлениям.  Тридцать лет назад во время дружеского чаепития в кафе была предложена и оформлена эта идея. Будущих медиков курировали еще во время учебы, подбирая будущих специалистов разного профиля, общаясь с ними в неформальной обстановке, понимали, к чему они стремятся, чем интересуются. Наставничество для студентов-медиков, общение между уже опытными врачами и студентами, чтобы передавался опыт, необходимые навыки, мотивация достигать большего в профессии – эти идеи стали основой создания клуба «Гиппократ» в 1998 году. 

На сегодняшний день это большое медицинское сообщество, которым штаб гордиться. Среди студентов и врачей много настоящих мастеров своего дела, преданных профессии. Очень многие члены клуба работали в красной зоне во время самых сложных месяцев пандемии, добровольно оказывали помощь на опасной передовой. Конечно, прошлый год останется в нашей памяти как год испытаний для всех и особенно для медиков, которым мы все бесконечно благодарны за самоотверженный труд. По традиции вечер начался со знакомства, т.к. многие гости были в штабе впервые, среди гостей в этот раз оказалось несколько стоматологов и гинекологов, были представители страховых компаний, профессора, студенты вузов. Всех тепло поприветствовала руководитель клуба Дания Юсуфовна Каримова, профессор, заслуженный врач, политический деятель. Каждый записал несколько новых контактов, как всегда штаб является лучшим местом для нетворкинга.

Всем присутствовавшим на вечере была подарена книга «Уз жиремдэ Уз телем». Приятным сюрпризом для всех стала встреча с Бедросом Киркоровым, большим другом Штаба татар Москвы, который любит общаться в штабе и часто рассказывает потрясающие истории из своей долгой и интересной жизни. Он так же как и все с удовольствием принял книгу в подарок от штаба. Бедрос Филиппович даже изъявил желание изучать татарский, попросил говорить при нем на татарском, чтобы легче было выучить. Его тут же назвали самым молодым учеником! Вечер получился насыщенным, ярким, веселым.

http://www.tatarnews.ru/shortnews/22602

0